Wat is hoornvliesbeschadiging?

Het hoornvlies, in medisch jargon de cornea, is het heldere, koepelvormige laagje dat de voorkant van je oog bedekt. Het is het eerste deel van het oog waar licht doorheen valt en speelt daarmee een belangrijke rol bij het scherp zien. Tegelijkertijd is het hoornvlies een van de kwetsbaarste structuren van het oog. Een beschadiging ervan wordt ook wel een cornea-erosie of cornea-abrasie genoemd.

Hoe ontstaat het?

De meest voorkomende oorzaak is mechanisch contact met een voorwerp van buitenaf. Denk aan een vingernagel die per ongeluk in je oog komt, een zandkorrel die onder je ooglid terechtkomt, of een tak die langs je oog schraapt. Ook het dragen van contactlenzen kan het hoornvlies beschadigen, zeker als lenzen te lang in zitten, niet goed passen of vuil zijn. Daarnaast kan blootstelling aan fel licht (zoals laslicht of intensieve UV-straling bij sneeuw) de oppervlakkige cellen van het hoornvlies aantasten. Dit wordt soms sneeuwblindheid of lasoog genoemd. Bij oogoperaties, zoals staaroperaties, kan het hoornvlies eveneens lichte schade oplopen, al is dat doorgaans beperkt.

Wat merk je eraan?

Een beschadigd hoornvlies maakt zich meestal snel en duidelijk kenbaar. Typische klachten zijn:

• Een rood, geïrriteerd oog
• Pijn of een schrijnend, branderig gevoel
• Overmatig tranen van het oog
• Gevoeligheid voor licht (fotofobie)
• Het gevoel dat er iets in je oog zit, ook als dat niet zo is
• Wazig zien

De klachten kunnen variëren van mild ongemak bij een kleine oppervlakkige kras tot hevige pijn bij een grotere of diepere beschadiging. Vaak beginnen de symptomen binnen enkele uren na het letsel, maar bij UV-schade kunnen ze pas uren later optreden.

Bijzonderheden

Het hoornvlies heeft een opmerkelijk vermogen om zichzelf te herstellen. Oppervlakkige beschadigingen genezen vaak binnen één tot twee dagen, doordat de epitheelcellen (de buitenste cellaag van het hoornvlies) zich snel kunnen delen en de wond dichten. Bij diepere beschadigingen, of wanneer het genezingsproces verstoord raakt, kan er een zogenaamd persistent epitheeldefect ontstaan: een wond die niet of heel traag geneest. Dit komt vaker voor bij mensen met een droog oog of bij bepaalde aandoeningen die de zenuwvoorziening van het hoornvlies aantasten.

Uit dieronderzoek blijkt dat er mogelijk een verschil bestaat tussen mannen en vrouwen in de gevoeligheid voor hoornvliesbeschadiging, waarbij vrouwelijke proefdieren vatbaarder leken voor schade na verstoring van de traanproductie. Of dit ook bij mensen zo werkt, is nog niet helemaal duidelijk.

Hoornvliesbeschadiging is een van de meest voorkomende oogklachten op de spoedeisende hulp. Hoewel het in de meeste gevallen onschuldig is en vanzelf geneest, kan een diepe of geïnfecteerde wond wel leiden tot blijvende littekens op het hoornvlies, met verminderd zicht als gevolg.