Wat is hypoallergeen?

Als iets wordt aangeduid als hypoallergeen, betekent dit dat het minder kans geeft op een allergische reactie dan vergelijkbare producten. Je komt de term vooral tegen op verpakkingen van cosmetica, huidverzorgingsproducten, babyvoeding en huishoudelijke artikelen. Het woord duikt ook op bij bepaalde dierenrassen die minder allergenen zouden verspreiden.

Wat de term wel en niet belooft

Belangrijk om te weten: hypoallergeen is geen gestandaardiseerd of wettelijk beschermd begrip. Er bestaan geen universele criteria waaraan een product moet voldoen om zich hypoallergeen te mogen noemen. In de praktijk betekent het dus niet dat een product gegarandeerd geen allergie kan uitlokken, het geeft aan dat de fabrikant verwacht dat het risico lager is dan gemiddeld. Een onderzoek uit 2017 naar de bestverkochte huidcrèmes in de Verenigde Staten liet zien dat 83% van de producten die als hypoallergeen werden verkocht, minstens één potentieel allergieveroorzakende stof bevatte. De aanduiding biedt dus geen waterdichte bescherming voor mensen met een gevoelig immuunsysteem.

Waar kom je het tegen?

In de cosmetica-industrie wordt de term al sinds de jaren vijftig van de vorige eeuw gebruikt in reclame. Daarbuiten zie je hypoallergeen terug bij:

• Zuigelingenvoeding: Speciale flesvoeding voor baby’s met koemelkeiwitallergie wordt vaak als hypoallergeen aangemerkt. Bij deze producten zijn de melkeiwitten zo ver afgebroken (gehydrolyseerd) dat het immuunsysteem ze minder snel herkent als bedreigend. Toch kunnen sommige van deze formules bij gevoelige kinderen alsnog een reactie oproepen.
• Huisdieren: Bepaalde honden- en kattenrassen worden als hypoallergeen gepromoot omdat ze minder huidschilfers of speekseleiwitten zouden verspreiden. Wetenschappelijk onderzoek laat zien dat dit beeld genuanceerder ligt: ook zogenaamd hypoallergene dieren produceren allergenen, zij het soms in kleinere hoeveelheden.
• Medisch onderzoek: In de allergologie wordt gewerkt aan hypoallergene varianten van bekende allergenen, bijvoorbeeld van berkenpollen, huisstofmijt of kattenallergenen. Deze aangepaste eiwitten zijn zo ontworpen dat ze het immuunsysteem minder sterk prikkelen, terwijl ze het lichaam wel kunnen helpen om tolerantie op te bouwen.

Waarom het verwarrend kan zijn

Een allergeen is een stof die bij sommige mensen een immuunreactie opwekt. Het immuunsysteem maakt dan antistoffen aan (met name immunoglobuline E (IgE)) die bij herhaald contact klachten kunnen veroorzaken. Of iemand reageert op een bepaalde stof hangt af van de persoonlijke gevoeligheid. Wat voor de één volkomen onschuldig is, kan bij een ander jeuk, huiduitslag of ernstiger klachten geven. Juist daarom is de term hypoallergeen zo lastig: het zegt iets over het gemiddelde risico, maar niets over wat een individueel persoon zal ervaren. Mensen met bekende contactallergieën of atopische aanleg doen er goed aan altijd de ingrediëntenlijst te controleren, ongeacht wat er op de voorkant van de verpakking staat.