Wat is een infectie?

Wanneer micro-organismen je lichaam binnendringen en zich daar vermenigvuldigen, spreken artsen van een infectie. Die micro-organismen, ook wel pathogenen of ziekteverwekkers genoemd, kunnen heel uiteenlopend zijn: bacteriën, virussen, schimmels, gisten of parasieten. Niet elke blootstelling aan zo’n verwekker leidt automatisch tot een infectie. Je lichaam beschikt over meerdere verdedigingslinies, van de huid en slijmvliezen tot gespecialiseerde immuuncellen, die voortdurend proberen indringers onschadelijk te maken. Pas wanneer een verwekker erin slaagt die barrières te passeren en zich te vestigen, is er sprake van een daadwerkelijke infectie.

Hoe ontstaat een infectie?

Ziekteverwekkers kunnen op allerlei manieren je lichaam bereiken. Sommige worden overgedragen via de luchtwegen, bijvoorbeeld wanneer iemand hoest of niest. Andere komen binnen via direct huidcontact, via voedsel of water, door seksueel contact, of via een wondje in de huid. Een goed voorbeeld van dat laatste is de bacterie Staphylococcus aureus, die normaal op de huid leeft maar via een scheurtje of krasje een huidinfectie kan veroorzaken. Bij voedselinfecties gaat het om het eten van voedsel dat besmet is met een ziekmakende hoeveelheid bacteriën, virussen of parasieten. En virussen zoals HPV verspreiden zich vooral via huid-op-huidcontact.

Zodra een verwekker zich in het lichaam nestelt, reageert het immuunsysteem. Er ontstaat een ontstekingsreactie: het aangetaste gebied kan rood, warm en gezwollen worden. Die ontsteking is geen teken van zwakte, maar juist van een lichaam dat actief bezig is de indringer te bestrijden.

Wat merk je ervan?

De klachten hangen sterk af van het type verwekker en de plek in het lichaam waar de infectie zich voordoet. Bij een oorinfectie kun je last hebben van pijn en verminderd gehoor. Een urineweginfectie (een infectie van bijvoorbeeld de blaas, plasbuis of het nierbekken) geeft vaak een branderig gevoel bij het plassen. Een voedselinfectie uit zich meestal met buikkrampen, diarree en soms overgeven. En een borstinfectie, die vooral bij vrouwen die borstvoeding geven voorkomt, veroorzaakt pijn, zwelling en warmte in de borst.

Sommige infecties verlopen mild en merk je nauwelijks. Andere kunnen ernstig zijn, zeker bij mensen met een verzwakt immuunsysteem, denk aan mensen die immuunonderdrukkende medicijnen gebruiken na een orgaantransplantatie. Bij hen slaat een infectie sneller toe en is het herstel lastiger.

Soorten en indelingen

Infecties worden vaak ingedeeld naar het type verwekker. Bacteriële infecties worden veroorzaakt door bacteriën, zoals bij een borstinfectie of een MRSA-huidinfectie. Virale infecties ontstaan door virussen; HPV en griep zijn bekende voorbeelden. Daarnaast bestaan er schimmelinfecties (door schimmels of gisten) en parasitaire infecties. Een andere veelgebruikte indeling is naar de plek in het lichaam: luchtweginfecties, huidinfecties, urineweginfecties, darminfecties, enzovoort.

Het woord infectieziekte wordt gebruikt wanneer een infectie daadwerkelijk tot ziekteverschijnselen leidt. Dat onderscheid is belangrijk, want je kunt drager zijn van een verwekker zonder ziek te worden, het immuunsysteem houdt de boel dan in toom zonder dat je er iets van merkt.