Wat betekent intramusculair (i.m.)?

Wanneer iets intramusculair is, betekent dat simpelweg: in de spier. De term komt veel voor in de medische wereld en wordt vaak afgekort tot i.m. of IM. Je kunt het tegenkomen bij een injectie, maar ook als beschrijving van een locatie, een bloeduitstorting kan bijvoorbeeld intramusculair gelegen zijn, wat wil zeggen dat de bloeding zich binnen het spierweefsel bevindt.

Het bekendste gebruik van de term is bij intramusculaire injecties. Daarbij wordt een vloeistof (meestal een geneesmiddel of vaccin) met een naald rechtstreeks in een spier gespoten. Dat verschilt van andere toedieningsvormen: bij een subcutane injectie gaat de naald in het vetweefsel net onder de huid, bij een intraveneuze injectie direct in een bloedvat en bij een orale toediening slik je iets in via de mond.

Waarom juist in de spier?

Spierweefsel is rijk doorbloed. Er lopen meer en grotere bloedvaten doorheen dan in het onderhuidse vetweefsel. Daardoor wordt een stof die in een spier wordt ingebracht relatief snel opgenomen in de bloedbaan, sneller dan bij een subcutane of intradermale injectie. Bovendien hoeft een intramusculair toegediende stof niet eerst langs de lever, zoals bij medicijnen die je inslikt. Dat zogeheten first-pass-effect kan ervoor zorgen dat een deel van de werkzame stof al wordt afgebroken voordat het de rest van het lichaam bereikt. Bij een intramusculaire injectie wordt dat omzeild.

Een bijkomend voordeel is dat spierweefsel een relatief groot volume vloeistof kan opnemen. Sommige preparaten zijn ook speciaal ontworpen om langzaam vanuit de spier vrij te komen, waardoor het effect weken tot maanden kan aanhouden.

Veelgebruikte injectieplaatsen

Niet elke spier is even geschikt. In de praktijk worden vooral deze locaties gebruikt:

• De bovenarm (musculus deltoideus), veel gebruikt bij vaccinaties
• De buitenzijde van het bovenbeen (musculus vastus lateralis), vaak gekozen bij jonge kinderen
• De bilstreek (musculus gluteus), klassieke plek voor bijvoorbeeld vitamine B12-injecties

De keuze hangt af van factoren zoals de hoeveelheid vloeistof, de leeftijd van de persoon en het type preparaat. Goede kennis van de anatomie is daarbij belangrijk, omdat in de buurt van deze spieren zenuwen en bloedvaten lopen die je wilt vermijden.

Pijn en technieken

Een intramusculaire injectie kan pijnlijk zijn, dat is een veelgehoorde klacht. Er is dan ook veel onderzoek gedaan naar manieren om die pijn te verminderen. Zo is de Z-track-techniek een methode waarbij de huid voor het inprikken opzij wordt getrokken, waardoor het medicijn minder makkelijk teruglekt naar het onderhuidse weefsel. Onderzoek laat zien dat dit zowel pijn als lekkage kan verminderen. Ook de snelheid van injecteren en de hoek van de naald spelen een rol bij hoe een prik wordt ervaren.