Wat is kanker?
Kanker is een groep ziekten waarbij lichaamscellen ongecontroleerd groeien en delen, waardoor kwaadaardige tumoren kunnen ontstaan die zich naar andere delen van het lichaam kunnen verspreiden.
In een gezond lichaam groeien cellen, doen hun werk en sterven af wanneer ze verouderd of beschadigd zijn. Nieuwe cellen nemen hun plek in, een voortdurend, nauwkeurig geregeld proces. Bij kanker gaat die regeling mis. Cellen beginnen zich te delen zonder dat het lichaam daar behoefte aan heeft en de oude of beschadigde cellen sterven niet af zoals ze zouden moeten. Zo ontstaat een ophoping van abnormale cellen die kan uitgroeien tot een kwaadaardige tumor, ook wel maligne tumor of maligniteit genoemd.
Wat kwaadaardige tumoren onderscheidt van goedaardige (benigne) tumoren, is hun vermogen om in omliggend weefsel te dringen en zich via het bloed of de lymfevaten te verspreiden naar andere plekken in het lichaam. Dat proces heet metastasering en de nieuwe tumorhaarden die zo ontstaan worden uitzaaiingen of metastasen genoemd. Wanneer kanker zich op die manier verspreidt, kan het de werking van organen verstoren en uiteindelijk levensbedreigend worden.
Hoe kanker ontstaat
Kanker begint met veranderingen (mutaties) in het DNA van een cel. Die mutaties kunnen ontstaan door uiteenlopende factoren: blootstelling aan bepaalde stoffen (zoals tabaksrook of chemische verbindingen), straling, ultraviolet licht van de zon, of infectie met bepaalde virussen. Soms spelen erfelijke aanleg en hormonale factoren een rol. In veel gevallen is de precieze oorzaak niet aan te wijzen. Wat wel duidelijk is: het gaat vrijwel altijd om een samenspel van meerdere factoren, niet om één enkele trigger.
Voeding en leefstijl spelen ook een rol. Zo is er een verband tussen overgewicht en een verhoogd risico op bepaalde vormen van kanker. Een gevarieerd eetpatroon met voldoende groente, fruit en vezels lijkt het risico op sommige kankersoorten juist te verkleinen. Matig zijn met alcohol en bewerkt vlees draagt daar eveneens aan bij. Tegelijk is er nog veel dat de wetenschap niet volledig begrijpt over de wisselwerking tussen voeding en kankerontwikkeling.
Wat iemand eraan merkt
De klachten hangen sterk af van het type kanker en de plek waar het zich bevindt. Soms groeit een tumor jarenlang zonder merkbare symptomen. Mogelijke signalen zijn onder meer onverklaarbaar gewichtsverlies, aanhoudende vermoeidheid, een knobbel of verdikking die niet weggaat, veranderingen in de huid, langdurige hoest, of ongewoon bloedverlies. Geen van deze klachten wijst op zichzelf direct op kanker (ze kunnen ook heel andere oorzaken hebben) maar ze verdienen wel aandacht als ze aanhouden.
Hoe vaak en bij wie
Kanker is wereldwijd een van de meest voorkomende doodsoorzaken. De ziekte kan op elke leeftijd voorkomen, maar het risico neemt toe naarmate je ouder wordt, simpelweg omdat er meer tijd is geweest waarin mutaties zich kunnen opstapelen. Sommige vormen komen vaker voor bij specifieke groepen: borstkanker treft bijvoorbeeld veel vaker vrouwen dan mannen, terwijl prostaatkanker alleen bij mannen voorkomt. Er bestaan tientallen verschillende soorten kanker, elk met eigen kenmerken, gedrag en prognose, van relatief goed behandelbare vormen tot zeer agressieve varianten zoals anaplastisch schildkliercarcinoom.
Het woord ‘kanker’ is eigenlijk een verzamelnaam. Achter die ene term gaat een enorme verscheidenheid aan ziektebeelden schuil, die onderling sterk kunnen verschillen in hoe ze zich gedragen, hoe snel ze groeien en hoe het lichaam erop reageert.
Bronnen:
- Bible, K. C., Kebebew, E., Brierley, J., Brito, J. P., Cabanillas, M. E., Clark, T. J., Di, C. A., Foote, R., Giordano, T., Kasperbauer, J., Newbold, K., Nikiforov, Y. E., Randolph, G., Rosenthal, M. S., Sawka, A. M., Shah, M., Shaha, A., Smallridge, R., & Wong-Clark, C. K. (2021). 2021 American Thyroid Association Guidelines for Management of Patients with Anaplastic Thyroid Cancer. Thyroid : official journal of the American Thyroid Association, 31(3), 337-386.
- US, P. S. T. F., Nicholson, W. K., Silverstein, M., Wong, J. B., Barry, M. J., Chelmow, D., Coker, T. R., Davis, E. M., Jaén, C. R., Krousel-Wood, M., Lee, S., Li, L., Mangione, C. M., Rao, G., Ruiz, J. M., Stevermer, J. J., Tsevat, J., Underwood, S. M., & Wiehe, S. (2024). Screening for Breast Cancer: US Preventive Services Task Force Recommendation Statement. JAMA, 331(22), 1918-1930.
- Cancer - Symptoms and causes - Mayo Clinic - mayoclinic.org
- Cancer - NHS - nhs.uk
- Cancer: MedlinePlus Medical Encyclopedia - medlineplus.gov
- Kanker | Voedingscentrum - voedingscentrum.nl
- Woordenboek kanker - kanker.nl
- Kanker - Wikipedia - nl.wikipedia.org
Gerelateerde termen
Laatst geüpdatet: 14 februari 2026
Dit medisch woordenboek en deze begrippenlijst voeding & gezondheid zijn met zorg samengesteld als naslagwerk en kennisbank. De informatie in dit lexicon is uitsluitend bedoeld ter algemene informatie en vervangt geen professioneel medisch, diëtetisch of voedingskundig advies. Mocht er onverhoopt een fout of onvolledigheid in deze verklarende woordenlijst staan, dan vernemen wij dat graag via info@ahealthylife.nl.