Wat is L-carnitine?

In elke cel van je lichaam bevinden zich mitochondriën, kleine structuren die energie produceren. Om die energie te maken, hebben ze brandstof nodig in de vorm van vetzuren. Maar langketenige vetzuren kunnen niet zelfstandig de binnenmembraan van een mitochondrium passeren. Daar komt L-carnitine om de hoek kijken: het werkt als een soort shuttledienst die deze vetzuren oppikt in het celvocht en aflevert in de mitochondriën, waar ze vervolgens worden verbrand tot bruikbare energie.

L-carnitine is de biologisch actieve vorm van carnitine. Je lichaam maakt het zelf aan, voornamelijk in de lever en de nieren, uit de aminozuren lysine en methionine. Via de bloedbaan wordt het verspreid naar weefsels die veel energie uit vetten halen, zoals het hart en de skeletspieren. Daar zijn de concentraties dan ook het hoogst. Daarnaast krijg je carnitine binnen via voeding, vooral vlees en zuivel zijn rijke bronnen.

Voor de meeste volwassenen, ook voor mensen die vegetarisch of veganistisch eten, is de eigen aanmaak samen met de voedingsinname voldoende. Er gelden in Nederland geen officiële aanbevelingen voor de dagelijkse inname. Bij pasgeboren baby’s ligt dat anders: zij produceren nog onvoldoende carnitine zelf, waardoor het van nature aanwezig is in moedermelk en wordt toegevoegd aan flesvoeding. Al vrij snel na de geboorte komt de eigen productie op gang.

Carnitine in onderzoek

Omdat L-carnitine zo nauw betrokken is bij de vetverbranding, is het veelvuldig onderzocht in relatie tot lichaamsgewicht. Uit meerdere grote meta-analyses van gerandomiseerde studies blijkt dat suppletie met L-carnitine gepaard gaat met een bescheiden afname in lichaamsgewicht en vetmassa, al zijn de effecten klein en variëren ze sterk tussen studies. Ook bij mensen met diabetes type 2 is onderzocht of L-carnitine invloed heeft op bloedsuikerwaarden en andere stofwisselingsmarkers; de resultaten wijzen op mogelijke gunstige effecten op onder meer de BMI en bepaalde glycemische waarden, maar de bewijskracht is wisselend.

Een bijzondere variant is acetyl-L-carnitine (ALC), een vorm die de bloed-hersenbarrière makkelijker passeert. Er is onderzoek gedaan naar de relatie tussen een tekort aan ALC en depressieve klachten, waarbij een verstoord vetzuurtransport in de mitochondriën van zenuwcellen een rol zou kunnen spelen.

Een kanttekening bij langdurige suppletie is dat L-carnitine in de darm door bacteriën kan worden omgezet in TMAO (trimethylamine-N-oxide), een stof die in verband wordt gebracht met een mogelijk verhoogd risico op hart- en vaatziekten. Dit maakt dat de effecten van langdurig gebruik nog niet volledig zijn uitgekristalliseerd en dat er behoefte is aan meer langetermijnonderzoek.