Wat is LDL-cholesterol?

In je bloed zit cholesterol, een vetachtige stof die je lichaam nodig heeft als bouwmateriaal, onder andere voor celmembranen en bepaalde hormonen. Omdat vet zich niet zomaar in bloed oplost, wordt cholesterol verpakt in kleine bolletjes van eiwit en vet: de zogenaamde lipoproteïnen. Er bestaan verschillende soorten en ze worden ingedeeld naar hun dichtheid. LDL staat voor low-density lipoprotein, oftewel lipoproteïne met een lage dichtheid. De cholesterol die door deze LDL-deeltjes wordt meegevoerd, noemen we LDL-cholesterol.

Waarom ‘slecht’ cholesterol?

LDL-deeltjes brengen cholesterol vanuit de lever naar weefsels en organen in het hele lichaam. Dat is op zich nuttig, maar wanneer er te veel LDL-cholesterol in het bloed circuleert, kan het zich ophopen in de wanden van bloedvaten. Daar vormt het samen met andere vetten en stoffen een vettige laag die plaque wordt genoemd. Dit proces heet atherosclerose, ofwel aderverkalking. Naarmate de plaque groeit, worden de bloedvaten nauwer en stijver, waardoor het bloed er moeilijker doorheen stroomt. In het ergste geval kan een stukje plaque losraken en een bloedstolsel veroorzaken, met een hartinfarct of beroerte als mogelijk gevolg. Vanwege dit risico wordt LDL-cholesterol in de volksmond vaak ‘slecht’ cholesterol genoemd, in tegenstelling tot HDL-cholesterol, dat juist helpt overtollig cholesterol af te voeren.

Waardoor kan LDL-cholesterol te hoog zijn?

Je lichaam maakt zelf cholesterol aan, maar haalt het ook uit voeding. Verschillende factoren beïnvloeden hoe hoog je LDL-gehalte is:

• Voeding: een eetpatroon met veel verzadigd vet kan het LDL-cholesterol verhogen.
• Beweging: te weinig lichamelijke activiteit hangt samen met hogere LDL-waarden.
• Overgewicht: extra lichaamsvet kan de cholesterolhuishouding verstoren.
• Roken: tabaksrook beïnvloedt de samenstelling van lipoproteïnen ongunstig.
• Erfelijkheid: sommige mensen hebben van nature een hoog LDL-cholesterol. Bij de erfelijke vorm, familiaire hypercholesterolemie, is het cholesterol al op jonge leeftijd sterk verhoogd.

Daarnaast spelen leeftijd en geslacht een rol: na de overgang stijgt het LDL-cholesterol bij vrouwen vaak. Ook mensen van Zuid-Aziatische of sub-Saharaans Afrikaanse afkomst hebben een verhoogd risico op een hoog cholesterol.

Geen klachten, wel gevolgen

Een belangrijk kenmerk van een verhoogd LDL-cholesterol is dat je er niets van merkt. Er zijn geen voelbare symptomen. De enige manier om te weten hoe hoog je LDL-cholesterol is, is via een bloedonderzoek. Dat maakt het verraderlijk: de schade aan bloedvaten kan jarenlang ongemerkt toenemen. Bij een cholesteroltest wordt meestal niet alleen het totale cholesterol gemeten, maar ook het LDL- en HDL-cholesterol apart, zodat er een completer beeld ontstaat van het risico op hart- en vaatziekten.