Wat is longkanker?

Wanneer cellen in de longen ongecontroleerd beginnen te delen, kan er een kwaadaardige tumor ontstaan. Dat is wat we longkanker noemen, in medisch jargon ook wel longcarcinoom of bronchuscarcinoom genoemd. De tumor groeit in het longweefsel en kan daar de normale werking verstoren. Naarmate de ziekte vordert, kunnen kankercellen zich losmaken en via het bloed of de lymfebanen naar andere organen verspreiden. Dat proces heet uitzaaiing, of metastasering.

Hoe het ontstaat

Longkanker begint vrijwel altijd doordat het DNA in longcellen beschadigd raakt door blootstelling aan kankerverwekkende stoffen. Roken is veruit de belangrijkste oorzaak: hoe langer en hoe meer iemand rookt, hoe groter het risico. Maar ook mensen die nooit gerookt hebben, kunnen longkanker krijgen. Meeroken (blootstelling aan tweedehands rook) verhoogt het risico aantoonbaar, een grote meta-analyse van 97 studies laat zien dat nooit-rokers die regelmatig worden blootgesteld aan tabaksrook van anderen een duidelijk verhoogd risico lopen. Daarnaast spelen factoren als luchtvervuiling, blootstelling aan asbest of radon en soms erfelijke aanleg een rol.

Wat je eraan merkt

In de vroege stadia geeft longkanker meestal geen klachten, wat het lastig maakt om de ziekte op tijd op te merken. Pas als de tumor groter wordt of zich verspreidt, ontstaan er vaak symptomen. De meest voorkomende zijn:

• Aanhoudend hoesten dat niet overgaat
• Bloed ophoesten
• Aanhoudende kortademigheid
• Onverklaarbaar gewichtsverlies en vermoeidheid
• Pijn bij het ademen of hoesten

Soorten longkanker

Er bestaan twee hoofdvormen, ingedeeld naar het type cel waaruit de kanker ontstaat. Niet-kleincellig longcarcinoom (NSCLC) is verreweg het meest voorkomend en maakt zo’n 80 tot 85 procent van alle gevallen uit. Kleincellig longcarcinoom (SCLC) komt minder vaak voor, maar groeit doorgaans sneller en zaait eerder uit. Dit onderscheid is belangrijk omdat het gedrag van de tumor en het verloop van de ziekte sterk verschillen tussen deze twee typen.

Hoe vaak het voorkomt

Longkanker is wereldwijd de belangrijkste oorzaak van kankersterfte. In het Verenigd Koninkrijk alleen al krijgen jaarlijks meer dan 43.000 mensen de diagnose. De ziekte komt het vaakst voor bij mensen boven de 60 en treft zowel mannen als vrouwen, al was het historisch gezien vaker een mannenaandoening, mede doordat mannen eerder en meer rookten. Door veranderende rookgewoonten is dat verschil in de afgelopen decennia kleiner geworden.

Belangrijk om te weten: als longkanker in een vroeg stadium wordt ontdekt (voordat de tumor zich heeft verspreid) zijn de vooruitzichten aanzienlijk beter. Bij vroege stadia laten studies zien dat een groot deel van de patiënten na chirurgische verwijdering langere tijd ziektevrij blijft, al neemt het risico op terugkeer van de ziekte toe naarmate het stadium bij ontdekking hoger was.