Wat zijn luchtweginfecties?
Luchtweginfecties zijn infecties van de luchtwegen, veroorzaakt door virussen of bacteriën, die de neus, keel, luchtpijp of longen kunnen treffen.
Wanneer ziekteverwekkers (meestal virussen, soms bacteriën) binnendringen in de organen waarmee je ademt, spreken artsen van een luchtweginfectie. In het Engels zie je de afkorting RTI (respiratory tract infection). Het is een verzamelbegrip: van een gewone verkoudheid tot een longontsteking valt er in principe onder. Luchtweginfecties behoren wereldwijd tot de meest voorkomende infectieziekten en zijn een van de belangrijkste redenen waarom mensen medische hulp zoeken.
Bovenste en onderste luchtwegen
De luchtwegen worden onderverdeeld in een bovenste en een onderste deel. De bovenste luchtwegen omvatten de neus, neusbijholten, keel (farynx) en het strottenhoofd (larynx). De onderste luchtwegen beginnen bij de luchtpijp (trachea) en lopen via de vertakkende luchtbuizen (bronchiën) door tot in de longen zelf. Een infectie van de bovenste luchtwegen (denk aan verkoudheid, keelontsteking of sinusitis) komt het vaakst voor. Infecties van de onderste luchtwegen, zoals bronchitis of longontsteking, zijn doorgaans ernstiger.
Hoe ontstaat het
Verreweg de meeste luchtweginfecties worden veroorzaakt door virussen: rhinovirussen, influenzavirussen, RS-virussen en coronavirussen zijn bekende voorbeelden. Bacteriële verwekkers spelen een kleinere maar soms ernstigere rol. De ziekteverwekkers verspreiden zich via druppeltjes en kleinere deeltjes in de lucht die vrijkomen bij hoesten, niezen of praten. Sommige verwekkers verspreiden zich ook via contact met besmette oppervlakken. Zodra een verwekker de slijmvliezen van de luchtwegen bereikt, kan het immuunsysteem een ontstekingsreactie op gang brengen en die reactie veroorzaakt een groot deel van de klachten.
Bepaalde factoren maken iemand vatbaarder. Mensen met een verzwakt immuunsysteem, ouderen, jonge kinderen en mensen met bestaande longaandoeningen lopen meer risico. Ook omgevingsfactoren spelen mee: in de herfst- en wintermaanden komen luchtweginfecties beduidend vaker voor, mede doordat mensen meer tijd binnenshuis doorbrengen en de luchtvochtigheid lager is.
Wat je eraan merkt
De klachten hangen af van welk deel van de luchtwegen is aangedaan, maar er is veel overlap. Veelvoorkomende symptomen zijn:
- Hoesten, soms met slijm (fluimen)
- Een verstopte of lopende neus
- Niezen
- Keelpijn
- Hoofdpijn en spierpijn
- Koorts of een grieperig gevoel
- Bij infecties lager in de luchtwegen: benauwdheid, een drukkend gevoel op de borst of piepende ademhaling
De meeste luchtweginfecties van de bovenste luchtwegen zijn mild en genezen binnen één tot twee weken vanzelf. Het lichaam ruimt de verwekker op via het eigen afweersysteem. Infecties van de onderste luchtwegen kunnen langer duren en heviger verlopen, vooral bij kwetsbare groepen.
Diagnostiek
In de praktijk stelt een arts de diagnose vaak op basis van de klachten en lichamelijk onderzoek. Omdat de symptomen van verschillende verwekkers sterk op elkaar lijken, is het zonder aanvullend onderzoek lastig om precies vast te stellen welk micro-organisme verantwoordelijk is. Moderne moleculaire tests (waarbij het genetisch materiaal van de verwekker wordt opgespoord) maken het steeds beter mogelijk om snel en gericht de oorzaak te achterhalen, wat vooral in ziekenhuissituaties waardevol is.
Bronnen:
- Hanson, K., Azar, M., Banerjee, R., Chou, A., Colgrove, R., Ginocchio, C., Hayden, M., Holodiny, M., Jain, S., Koo, S., Levy, J., Timbrook, T., & Caliendo, A. (2020). Molecular Testing for Acute Respiratory Tract Infections: Clinical and Diagnostic Recommendations From the IDSA's Diagnostics Committee. Clinical Infectious Diseases.
- Langelier, C., Kalantar, K. L., Moazed, F., Wilson, M., Crawford, E., Deiss, T. J., Belzer, A., Bolourchi, S., Caldera, S., Fung, M., Jauregui, A., Malcolm, K. B., Lyden, A., Khan, L. M., Vessel, K., Quan, J., Zinter, M., Chiu, C., Chow, E., ... Derisi, J. (2018). Integrating host response and unbiased microbe detection for lower respiratory tract infection diagnosis in critically ill adults. Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America.
- Buchan, B., Windham, S., Balada-llasat, J., Leber, A., Harrington, A., Relich, R., Murphy, C., Bard, J. D., Naccache, S., Ronen, S., Hopp, A. M., Mahmutoglu, D., Faron, M., Ledeboer, N., Carroll, A., Stone, H., Akerele, O., Everhart, K., Bonwit, A., ... Huang, A. M. (2020). Practical Comparison of the BioFire FilmArray Pneumonia Panel to Routine Diagnostic Methods and Potential Impact on Antimicrobial Stewardship in Adult Hospitalized Patients with Lower Respiratory Tract Infections. Journal of Clinical Microbiology.
- Respiratory tract infections (RTIs) - NHS - nhs.uk
- Respiratory: MedlinePlus Medical Encyclopedia - medlineplus.gov
- Dictionary of Dietary Supplement Terms - ods.od.nih.gov
- CDC: respiratory virus particles in air.
Gerelateerde termen
Laatst geüpdatet: 14 februari 2026
Dit medisch woordenboek en deze begrippenlijst voeding & gezondheid zijn met zorg samengesteld als naslagwerk en kennisbank. De informatie in dit lexicon is uitsluitend bedoeld ter algemene informatie en vervangt geen professioneel medisch, diëtetisch of voedingskundig advies. Mocht er onverhoopt een fout of onvolledigheid in deze verklarende woordenlijst staan, dan vernemen wij dat graag via info@ahealthylife.nl.
