Wat is luteïne?

In felgekleurde groenten en fruit, maar ook in eigeel, zit een gele kleurstof die bekendstaat als luteïne. Het is een stof uit de familie van de carotenoïden, natuurlijke pigmenten die planten hun kenmerkende kleuren geven. Anders dan sommige andere carotenoïden, zoals bètacaroteen, kan je lichaam luteïne niet omzetten in vitamine A. Luteïne heeft een eigen, specifieke functie.

Waar zit het in?

Luteïne komt vooral voor in donkergroene bladgroenten zoals spinazie, boerenkool en broccoli, maar ook in erwten, spruitjes, kiwi en rode druiven. Eigeel is eveneens een rijke bron. In de voedingsindustrie wordt luteïne commercieel gewonnen uit onder andere gras, algen, brandnetels en afrikaantjes (Tagetes). Als voedingsadditief is het in de Europese Unie toegestaan onder E-nummer E161b.

De rol in het oog

Wat luteïne bijzonder maakt, is de manier waarop je lichaam het gebruikt. Samen met de verwante stof zeaxanthine hoopt luteïne zich op in de macula, het kleine, centrale deel van het netvlies dat verantwoordelijk is voor scherp zien. Daar vormen deze twee stoffen een soort natuurlijk filter dat blauw licht absorbeert en de gevoelige cellen van het netvlies beschermt tegen schade door licht en oxidatieve stress.

Wetenschappelijk onderzoek richt zich al langere tijd op de vraag of een hogere inname van luteïne via voeding kan bijdragen aan het voorkómen of vertragen van bepaalde oogaandoeningen, met name leeftijdsgebonden maculadegeneratie (de belangrijkste oorzaak van ernstig gezichtsverlies op latere leeftijd) en staar. Uit meerdere studies komt naar voren dat luteïne en zeaxanthine een beschermend effect lijken te hebben op het netvlies, al is het onderzoek nog niet op alle punten eenduidig.

Bijzonderheden

Je lichaam maakt zelf geen luteïne aan. Je bent volledig afhankelijk van wat je via voeding binnenkrijgt. Luteïne is vetoplosbaar, wat betekent dat je lichaam het beter opneemt wanneer je het samen met een beetje vet eet, denk aan een salade met olijfolie of groenten gebakken in boter. Naast de bekende rol in de ogen wordt ook onderzocht of luteïne elders in het lichaam beschermende effecten heeft, maar het bewijs daarvoor is vooralsnog minder sterk dan voor de ogen.