Wat is menopauze?
Menopauze is het moment waarop de menstruatie definitief stopt, vastgesteld nadat een vrouw twaalf maanden achtereen geen menstruatie meer heeft gehad.
Wanneer een vrouw al een heel jaar geen menstruatie meer heeft gehad, spreken artsen van menopauze. In het dagelijks leven wordt dit ook wel “de overgang” genoemd, al dekt die term eigenlijk een bredere periode. De menopauze zelf is strikt genomen één moment, de laatste menstruatie, die pas achteraf als zodanig wordt herkend. In Nederland en andere westerse landen ligt de gemiddelde leeftijd waarop dit gebeurt rond de 51 jaar, maar het kan ergens tussen de 45 en 55 plaatsvinden.
Hoe het ontstaat
De eierstokken produceren gedurende het vruchtbare leven de hormonen oestrogeen en progesteron. Deze hormonen sturen de maandelijkse cyclus aan en zorgen onder meer voor de opbouw van het baarmoederslijmvlies. Naarmate een vrouw ouder wordt, neemt de voorraad eicellen in de eierstokken af en gaan de eierstokken geleidelijk minder van deze hormonen aanmaken. Door die dalende hormoonspiegels worden de menstruaties onregelmatig en houden ze uiteindelijk helemaal op. Na de menopauze kan een vrouw op natuurlijke wijze niet meer zwanger worden.
Naast deze natuurlijke route kan de menopauze ook eerder optreden door medische ingrepen. Wanneer beide eierstokken operatief worden verwijderd, valt de hormoonproductie in één keer weg, dit wordt chirurgische menopauze genoemd. Ook bepaalde behandelingen tegen kanker, zoals chemotherapie, kunnen de werking van de eierstokken voortijdig stilleggen. Komt de menopauze vóór het veertigste levensjaar, dan heet dat premature menopauze of vroegtijdige overgang.
De aanloop: perimenopauze
De perimenopauze begint met de eerste veranderingen in de cyclus en loopt door tot een jaar na de laatste menstruatie. In deze fase schommelen de hormoonspiegels sterk, wat allerlei merkbare veranderingen met zich mee kan brengen. De perimenopauze duurt gemiddeld zo’n vier jaar, maar kan variëren van twee tot acht jaar. Kenmerkend is dat menstruaties onvoorspelbaar worden: soms slaat een maand over, dan komt de menstruatie weer terug, tot ze uiteindelijk helemaal wegblijven.
Wat je eraan kunt merken
De klachten die bij de menopauze en perimenopauze horen, lopen sterk uiteen van persoon tot persoon. Veelvoorkomende verschijnselen zijn:
- Opvliegers: plotselinge warmtegolven, vaak in het gezicht en het bovenlichaam
- Nachtelijk zweten: opvliegers die ’s nachts optreden en de slaap verstoren
- Vaginale droogheid
- Stemmingswisselingen: prikkelbaarheid, somberheid of angstgevoelens
- Slaapproblemen
- Concentratieproblemen: vaak omschreven als “brain fog”
Niet iedere vrouw ervaart al deze klachten en de ernst verschilt enorm. Sommige vrouwen merken nauwelijks iets, terwijl anderen jarenlang last hebben van heftige symptomen die hun dagelijks leven flink beïnvloeden.
Na de menopauze, in de fase die postmenopauze wordt genoemd, nemen veel van deze klachten geleidelijk af, al kan dat maanden tot jaren duren. De blijvend lagere oestrogeenspiegel heeft wel langetermijngevolgen voor het lichaam, zoals veranderingen in de botdichtheid en het hart- en vaatstelsel.
Bronnen:
- Menopause - Symptoms and causes - Mayo Clinic - mayoclinic.org
- Menopause - NHS - nhs.uk
- Menopause: MedlinePlus Medical Encyclopedia - medlineplus.gov
- Menopause And Perimenopause - Harvard Health - health.harvard.edu
- Woordenboek kanker - kanker.nl
- Menopauze - Wikipedia - nl.wikipedia.org
- WHO: Menopause.
Gerelateerde termen
Laatst geüpdatet: 14 februari 2026
Dit medisch woordenboek en deze begrippenlijst voeding & gezondheid zijn met zorg samengesteld als naslagwerk en kennisbank. De informatie in dit lexicon is uitsluitend bedoeld ter algemene informatie en vervangt geen professioneel medisch, diëtetisch of voedingskundig advies. Mocht er onverhoopt een fout of onvolledigheid in deze verklarende woordenlijst staan, dan vernemen wij dat graag via info@ahealthylife.nl.