Wat is een meta-analyse?

Wanneer wetenschappers een vraag willen beantwoorden (bijvoorbeeld of een bepaalde voedingsstof invloed heeft op de gezondheid) voeren ze onderzoeken uit. Maar één enkel onderzoek levert zelden het definitieve antwoord. Elk onderzoek heeft zijn eigen opzet, groepsgrootte en beperkingen. Een meta-analyse brengt de resultaten van al die losse onderzoeken samen en analyseert ze als geheel, met als doel een preciezere uitspraak te doen dan elk afzonderlijk onderzoek zou kunnen.

Hoe werkt het?

Bij een meta-analyse worden de uitkomsten van eerder gepubliceerde studies verzameld en met statistische technieken gecombineerd. Dat levert één overkoepelend resultaat op: een schatting van het totale effect. Doordat je gegevens van veel meer deelnemers samenvoegt, neemt het statistisch onderscheidingsvermogen toe. Dat betekent dat je beter kunt onderscheiden of een gevonden effect echt bestaat of op toeval berust. De schattingen worden bovendien robuuster, ze zijn minder gevoelig voor toevallige uitschieters in één enkele studie.

Onderdeel van een systematische review

Een meta-analyse wordt vaak uitgevoerd als onderdeel van een systematische review. Bij zo’n review zoeken onderzoekers op een gestructureerde manier naar alle beschikbare studies over een onderwerp, beoordelen ze de kwaliteit ervan en vatten ze de bevindingen samen. De meta-analyse is dan de statistische stap binnen dat proces. Niet elke systematische review bevat een meta-analyse (soms zijn de studies te verschillend om zinvol samen te voegen) maar wanneer het wél kan, voegt de meta-analyse veel waarde toe.

Waarom is het belangrijk?

In de wetenschap geldt een meta-analyse als een van de sterkste vormen van bewijs. Dat komt doordat individuele studies soms tegenstrijdige resultaten opleveren. De ene studie vindt een positief effect, de andere niet. Een meta-analyse kan die gemengde resultaten in perspectief plaatsen en laten zien of er, alles bij elkaar genomen, een duidelijk patroon zichtbaar is. Dat maakt het een waardevol instrument, zowel in de reguliere geneeskunde als in onderzoek naar voeding, leefstijl en natuurlijke gezondheidsbenaderingen.

Wel is het goed om te weten dat de kwaliteit van een meta-analyse staat of valt met de kwaliteit van de onderliggende studies. Als de oorspronkelijke onderzoeken gebreken vertonen (bijvoorbeeld door kleine groepen deelnemers of een zwakke opzet) dan kan ook de samenvoeging daarvan een vertekend beeld geven. Daarom kijken onderzoekers altijd kritisch naar de afzonderlijke studies voordat ze die in een meta-analyse opnemen.