Wat zijn mineralen?

Wanneer je in de context van voeding en gezondheid over mineralen hoort, gaat het over anorganische stoffen die je lichaam niet zelf kan aanmaken maar wel nodig heeft. Ze spelen een rol in talloze lichaamsprocessen: van de opbouw van botten en tanden tot de werking van spieren, zenuwen en het afweersysteem. Zonder een regelmatige aanvoer via voeding raakt het lichaam uit balans.

Twee groepen: macromineralen en spoorelementen

Mineralen worden vaak ingedeeld in twee categorieën. De macromineralen zijn stoffen waarvan je lichaam relatief grote hoeveelheden nodig heeft. Denk aan calcium, magnesium, kalium, natrium en fosfor. Daarnaast zijn er de spoorelementen (ook wel micromineralen genoemd), waarvan je maar heel kleine hoeveelheden nodig hebt. Voorbeelden zijn ijzer, zink, koper, selenium, jodium, mangaan en molybdeen. Chroom wordt ook vaak genoemd, maar de noodzaak ervan als voedingsstof is niet overtuigend aangetoond. Dat de benodigde hoeveelheid klein is, maakt ze niet minder belangrijk, een tekort aan een spoorelement kan net zo goed klachten veroorzaken.

Waar komen ze vandaan?

Mineralen komen oorspronkelijk uit de aarde. Planten nemen ze op uit de bodem via hun wortels en dieren krijgen ze binnen door planten of andere dieren te eten. Zo komen mineralen uiteindelijk ook op jouw bord terecht. Groenten, fruit, noten, zaden, peulvruchten, volkoren granen, zuivel, vis en vlees zijn allemaal bronnen van verschillende mineralen. De samenstelling van de bodem waarin voedsel groeit, heeft invloed op hoeveel mineralen er uiteindelijk in je eten zitten.

Wat gebeurt er bij een tekort?

Uit onderzoek blijkt dat de inname van bepaalde mineralen (met name calcium, magnesium, ijzer, zink en koper) bij sommige leeftijdsgroepen lager is dan aanbevolen. Een tekort kan zich op verschillende manieren uiten, afhankelijk van welk mineraal ontbreekt. Zo kan een ijzertekort leiden tot vermoeidheid en bloedarmoede, terwijl te weinig calcium op den duur de botdichtheid kan verminderen. Een magnesiumtekort kan zich uiten in spierkrampen of een onrustig gevoel.

Verschil met de geologische betekenis

Het is goed om te weten dat het woord “mineraal” in de geologie iets anders betekent dan in de voedingsleer. In de geologie verwijst het naar een natuurlijk voorkomende, vaste anorganische stof met een specifieke chemische samenstelling en kristalstructuur, denk aan kwarts of veldspaat. In de voedingswereld gaat het specifiek om die anorganische elementen die het lichaam nodig heeft voor zijn dagelijkse functies. De overlap zit erin dat het in beide gevallen om anorganische stoffen uit de natuur gaat, maar de context is heel anders.