Wat is non-alcoholische leververvetting?

Wanneer er meer vet in de levercellen terechtkomt dan normaal is en alcohol daar niet de verklaring voor is, spreken artsen van non-alcoholische leververvetting. In de medische wereld is deze aandoening lang bekend als NAFLD (non-alcoholic fatty liver disease). Sinds kort wordt steeds vaker de naam MASLD gebruikt (metabolic dysfunction-associated steatotic liver disease) omdat die beter uitdrukt dat het om een stofwisselingsprobleem gaat.

Het gaat om een van de meest voorkomende leveraandoeningen wereldwijd. Naar schatting heeft zo’n 30% van de wereldbevolking er in enige mate mee te maken. Veel mensen weten niet dat ze het hebben, want in de vroege fase veroorzaakt het zelden klachten.

Hoe het ontstaat

De kern van het probleem is een verstoorde vetbalans in de lever. Normaal gesproken verwerkt de lever vetten uit je voeding en geeft ze in gecontroleerde hoeveelheden af aan de rest van het lichaam. Bij non-alcoholische leververvetting raakt dat evenwicht verstoord: er komt meer vet de lever binnen dan er wordt afgevoerd of verbrand. Het gaat dan vooral om een ophoping van triglyceriden (een veelvoorkomend type vet) in de levercellen.

Die verstoring hangt nauw samen met insulineresistentie: de lichaamscellen reageren minder goed op het hormoon insuline, waardoor de stofwisseling van suikers en vetten ontregeld raakt. Dat verklaart waarom de aandoening zo vaak voorkomt bij mensen met overgewicht, type 2 diabetes, een hoog cholesterol of het metabool syndroom. Maar het komt ook voor bij mensen zonder duidelijke risicofactoren. Daarnaast spelen voedingspatroon, beweging, de samenstelling van de darmbacteriën en genetische aanleg een rol in hoe de ziekte zich ontwikkelt.

Wat je eraan merkt

In de meeste gevallen: niets. Non-alcoholische leververvetting is vaak een toevalsbevinding bij bloedonderzoek of een echo van de buik. Sommige mensen ervaren vermoeidheid of een vaag, ongemakkelijk gevoel rechtsboven in de buik, maar specifieke symptomen ontbreken meestal.

Van eenvoudige vervetting tot ernstige leverschade

De aandoening kent een breed spectrum. Bij het merendeel van de mensen blijft het bij eenvoudige steatose, vetophoping zonder noemenswaardige schade aan het leverweefsel. Bij een deel van de mensen ontstaat echter ontsteking van de lever, een fase die bekendstaat als NASH (non-alcoholic steatohepatitis, tegenwoordig ook wel MASH genoemd). Die ontsteking kan op den duur leiden tot verlittekening van het leverweefsel (fibrose) en in ernstige gevallen tot cirrose, een toestand waarin de lever zo beschadigd is dat ze haar functies niet meer goed kan uitvoeren. In zeldzame gevallen kan het ook leiden tot leverkanker.

Niet iedereen doorloopt al die stadia. Veel mensen blijven hun hele leven in de fase van eenvoudige vervetting zonder dat het verder gaat. Maar omdat de aandoening zo wijdverbreid is en in de vroege fase geen signalen geeft, wordt het steeds meer gezien als een belangrijk volksgezondheidsvraagstuk.