Wat zijn nutrients (voedingsstoffen)?

Alles wat je eet en drinkt bevat bouwstenen die je lichaam gebruikt om energie op te wekken, weefsels te onderhouden en allerlei processen draaiende te houden. Die bouwstenen worden nutrients genoemd, in het Nederlands meestal aangeduid als voedingsstoffen. Het is een overkoepelend begrip voor alle stoffen in voeding die bijdragen aan groei, herstel en het in stand houden van lichamelijke functies.

Macronutriënten en micronutriënten

Voedingsstoffen worden doorgaans verdeeld in twee grote groepen. De macronutriënten (koolhydraten, eiwitten en vetten) leveren je lichaam energie en vormen de basis van je dagelijkse voeding. Je hebt ze in relatief grote hoeveelheden nodig. Koolhydraten zijn de snelste energiebron, eiwitten leveren aminozuren waarmee je lichaam cellen en weefsels opbouwt en vetten spelen onder meer een rol bij de opname van bepaalde vitamines en bij de bescherming van organen.

Daarnaast zijn er de micronutriënten: vitamines en mineralen. Die heb je in veel kleinere hoeveelheden nodig, maar ze zijn niet minder belangrijk. Vitamine C is bijvoorbeeld een micronutriënt die betrokken is bij tal van lichaamsprocessen, van de normale groei tot het goed functioneren van het immuunsysteem. B-vitamines en choline spelen weer een sleutelrol in de zogenaamde 1-koolstofstofwisseling, een netwerk van biochemische reacties dat onder meer belangrijk is tijdens de zwangerschap, wanneer de behoefte aan bepaalde voedingsstoffen flink toeneemt.

Waar komen ze vandaan?

De meeste voedingsstoffen krijg je binnen via wat je eet: groenten, fruit, granen, peulvruchten, noten, zuivel, vis en vlees bevatten elk hun eigen mix van macro- en micronutriënten. Water is strikt genomen ook een voedingsstof, elk levend organisme heeft het nodig. Sommige stoffen kan je lichaam zelf aanmaken uit andere voedingsstoffen, maar een hele reeks, de zogenaamde essentiële voedingsstoffen, moet je via je voeding binnenkrijgen omdat je lichaam ze niet of onvoldoende zelf kan produceren. Denk aan bepaalde aminozuren, bepaalde vetzuren en de meeste vitamines.

Waarom zijn ze zo belangrijk?

Voedingsstoffen worden in je cellen opgenomen voor allerlei stofwisselingsprocessen. Sommige worden afgebroken tot kleinere moleculen om energie vrij te maken, dat geldt vooral voor koolhydraten, vetten en eiwitten. Andere worden ingebouwd in lichaamsstructuren zoals haar, huid en botten. Tijdens de zwangerschap stijgt de behoefte aan zowel macro- als micronutriënten aanzienlijk, omdat het lichaam van de moeder niet alleen zichzelf maar ook de groeiende foetus moet voorzien. Onderzoek laat zien dat een goede balans in de inname van energie en macronutriënten in die periode direct samenhangt met de gezondheid van moeder en kind.

Ook buiten de zwangerschap geldt: de samenstelling van je voeding doet ertoe. Studies naar voedingspatronen en het risico op aandoeningen zoals endometriose suggereren dat de verhouding tussen verschillende voedingsgroepen en nutriënten een rol kan spelen bij het ontstaan of juist voorkómen van gezondheidsproblemen. Het gaat daarbij niet om één enkele voedingsstof, maar om het totaalplaatje van wat je dagelijks binnenkrijgt.