Wat is onderzoek baby in de buik?

Tijdens de zwangerschap zijn er verschillende manieren om te kijken hoe het met de baby gaat. Met de verzamelterm onderzoek van de baby in de buik worden alle methoden bedoeld waarmee zorgverleners (zoals verloskundigen en gynaecologen) de groei, ontwikkeling en het welzijn van de foetus in kaart brengen. In de medische wereld spreekt men ook wel van prenatale screening (onderzoek dat kijkt of er een verhoogde kans is op een afwijking) en prenatale diagnostiek (onderzoek dat een afwijking met meer zekerheid kan vaststellen).

Veelgebruikte onderzoeksmethoden

De meest bekende vormen van onderzoek tijdens de zwangerschap zijn:

• Echografie (echo): Met geluidsgolven wordt een beeld gemaakt van de baby. In Nederland worden standaard een 13 weken-echo en een 20 weken-echo aangeboden. Bij de eerste wordt onder meer gekeken naar de nekvouwdikte, bij de tweede naar de organen en de algehele ontwikkeling.
• NIPT (Niet-Invasieve Prenatale Test): Een bloedtest bij de moeder waarmee stukjes DNA van de baby in het bloed worden onderzocht. Hiermee kan met grote betrouwbaarheid worden gekeken of er sprake is van bepaalde chromosoomafwijkingen, zoals downsyndroom.
• Vlokkentest en vruchtwateronderzoek: Dit zijn vormen van prenatale diagnostiek. Hierbij wordt weefsel uit de placenta (vlokkentest) of vruchtwater afgenomen om de chromosomen van de baby rechtstreeks te onderzoeken. Deze onderzoeken worden niet standaard aangeboden, maar kunnen volgen als een screening een verhoogde kans laat zien.
• Cardiotocografie (CTG): Een methode waarbij de hartslag van de baby en de samentrekkingen van de baarmoeder gelijktijdig worden geregistreerd. Dit wordt vooral ingezet rond en tijdens de bevalling om te beoordelen of de baby voldoende zuurstof krijgt.

Uitwendig onderzoek

Naast technische hulpmiddelen is er ook het lichamelijk onderzoek van de buik. Door de buik te voelen (palpatie) kan een verloskundige inschatten hoe de baby ligt, hoe groot de baarmoeder is en of de groei op schema ligt. De hoogte van de baarmoeder (de zogenaamde fundushoogte) geeft een indicatie van de zwangerschapsduur. Dit eenvoudige onderzoek is al eeuwenlang een vast onderdeel van de zwangerschapscontrole.

Waarom wordt dit onderzoek gedaan?

Het doel is om vroegtijdig te signaleren of de baby zich goed ontwikkelt. Soms wordt een afwijking gevonden in de groei, in de hoeveelheid vruchtwater, of in de hartslag. Bij zwangerschappen die langer duren dan verwacht (bijvoorbeeld voorbij 41 of 42 weken) wordt het welzijn van de baby extra in de gaten gehouden, omdat de kans op complicaties dan toeneemt. Ook bij bijzondere omstandigheden, zoals een ongeval tijdens de zwangerschap, kan aanvullend onderzoek van de baby nodig zijn om te controleren of alles in orde is.

Niet elk onderzoek is verplicht. In Nederland krijgen zwangere vrouwen informatie over de mogelijkheden en maken zij samen met hun verloskundige of arts een keuze over welke onderzoeken ze willen laten doen. Die keuzevrijheid past bij het idee dat zwangerschap een natuurlijk proces is, waarbij onderzoek ondersteunend kan zijn zonder dat het de regie overneemt.