Wat is ontsteking van je slokdarm door maagzuur?

Je slokdarm is de gespierde buis die voedsel en drinken van je mond naar je maag transporteert. Aan de onderkant zit een soort afsluiting die voorkomt dat maaginhoud terugstroomt. Wanneer die afsluiting niet goed werkt, kan zuur maagvocht omhoogkomen en het slijmvlies van de slokdarm beschadigen. Die beschadiging leidt tot een ontsteking, in de medische wereld bekend als refluxoesofagitis. Het woord oesofagitis betekent simpelweg: ontsteking van de slokdarm.

Lange tijd werd aangenomen dat het puur de bijtende werking van het zuur was die de schade veroorzaakte. Recenter onderzoek laat zien dat het mechanisme genuanceerder is. Het terugstromende zuur en gal zetten de cellen van het slokdarmslijmvlies aan tot het afgeven van ontstekingsstoffen (cytokines). Die stoffen trekken afweercellen aan en het is mede die ontstekingsreactie die het weefsel beschadigt. Daarnaast speelt oxidatieve stress een rol: er ontstaat een overschot aan vrije radicalen in het aangetaste weefsel, wat de schade verder kan verergeren.

De klachten die je kunt ervaren zijn herkenbaar. De meest voorkomende zijn:

• Brandend gevoel achter het borstbeen (zuurbranden of heartburn): vooral tijdens of na het eten
• Moeite met slikken of pijn bij het slikken
• Het gevoel dat voedsel blijft steken in de slokdarm
• Zure oprispingen, waarbij je maagzuur in je keel of mond proeft

Niet iedereen heeft evenveel last. Sommige mensen merken vooral ’s nachts klachten, anderen voornamelijk na maaltijden.

Risicofactoren en voorkomen

Refluxoesofagitis komt veel voor. In westerse landen heeft naar schatting zo’n 20% van de bevolking te maken met refluxklachten en ook in Aziatische landen neemt het aantal toe. Er zijn verschillende factoren die het risico verhogen. Overgewicht speelt een belangrijke rol, omdat extra druk op de buik het terugstromen van maagzuur bevordert. Interessant genoeg laat onderzoek zien dat ook mensen met een normaal gewicht een verhoogd risico kunnen lopen wanneer zij een zogeheten metabool geassocieerde leververvetting (MAFLD) hebben, een aandoening waarbij vetophoping in de lever samengaat met stofwisselingsproblemen.

Daarnaast is er een verband gevonden tussen refluxoesofagitis en tandvleesaandoeningen (parodontitis), wat erop wijst dat de gevolgen van chronische reflux verder reiken dan alleen de slokdarm zelf.

Ernst en classificatie

Artsen beoordelen de ernst van refluxoesofagitis aan de hand van het Los Angeles-classificatiesysteem, dat de zichtbare schade bij een kijkonderzoek (endoscopie) indeelt in vier graden: A, B, C en D. Bij graad A gaat het om kleine oppervlakkige beschadigingen, terwijl graad D wijst op uitgebreide slijmvliesbeschadiging. Graad C en D worden beschouwd als overtuigend bewijs voor de diagnose gastro-oesofageale refluxziekte (GERD). Bij graad B is er ook vaak objectief aantoonbare reflux, hoewel de grens hier iets minder scherp ligt.

Wanneer refluxoesofagitis langdurig aanhoudt zonder dat de ontsteking tot rust komt, kan het slijmvlies van de slokdarm veranderen. In sommige gevallen ontstaat dan Barrett-oesofagus: het normale slijmvlies wordt vervangen door een ander type weefsel dat beter bestand is tegen zuur, maar dat een klein risico draagt op het ontwikkelen van slokdarmkanker (adenocarcinoom). Dit maakt het belangrijk dat chronische refluxklachten serieus worden genomen.