Wat is oorpijn?

Vrijwel iedereen heeft er weleens mee te maken: een zeurend, stekend of kloppend gevoel in of rond het oor. In de medische wereld wordt oorpijn ook wel otalgie genoemd. Het is een van de meest voorkomende klachten waarmee mensen bij de huisarts komen en het treft zowel kinderen als volwassenen, al verschilt de meest waarschijnlijke oorzaak per leeftijdsgroep.

Twee soorten oorpijn

Artsen maken een belangrijk onderscheid tussen primaire otalgie en secundaire otalgie. Bij primaire otalgie zit het probleem daadwerkelijk in het oor: denk aan een ontsteking van de gehoorgang (het kanaal naar het trommelvlies) of een middenoorontsteking (achter het trommelvlies). Bij secundaire otalgie is het oor zelf gezond, maar wordt pijn vanuit een andere plek in het lichaam naar het oor “doorverwezen”. Dit heet referred pain, uitstralende of verwezen pijn. Omdat er veel zenuwen door het hoofd- en halsgebied lopen die ook het oor passeren, kan pijn vanuit het kaakgewricht, de keel, het gebit of zelfs de nekwervels als oorpijn worden ervaren.

Oorzaken bij kinderen en volwassenen

Bij kinderen is een middenoorontsteking veruit de meest voorkomende oorzaak. De buis van Eustachius (het kanaaltje dat het middenoor met de keelholte verbindt) is bij kinderen korter en horizontaler, waardoor vocht en bacteriën makkelijker het middenoor bereiken. De ergste klachten zijn meestal binnen twee tot drie dagen voorbij.

Bij volwassenen ligt het beeld anders. Hier is een ontsteking van de gehoorgang (otitis externa) de meest voorkomende oorzaak van primaire oorpijn. Daarnaast zijn problemen buiten het oor verrassend vaak de boosdoener. Kaakgewrichtsklachten (het temporomandibulair gewricht), keelpijn, tandproblemen en slijtage van de nekwervels staan bovenaan de lijst van oorzaken van secundaire oorpijn.

Hoe voelt het?

Oorpijn kan zich op heel verschillende manieren uiten. Sommige mensen beschrijven een doffe, aanhoudende druk; anderen voelen een scherpe, stekende pijn. Soms gaat het gepaard met een dof of verstopt gevoel, verminderd gehoor, of afscheiding uit het oor. Bij een gehoorgang­ontsteking is de pijn vaak erger bij aanraking van de oorschelp of bij het kauwen. Een minder bekende maar serieuze variant is perichondritis: een ontsteking van het kraakbeen van de oorschelp, die zich uit als roodheid, zwelling en gevoeligheid van het buitenoor en soms verward wordt met een gewone oorontsteking.

Seizoenspatroon

Onderzoek op basis van Google-zoekdata laat zien dat de interesse in oorpijn en oorontstekingen een opvallend seizoensgebonden patroon volgt, met pieken die samenvallen met het koude seizoen, de periode waarin luchtweginfecties vaker voorkomen en middenoorontstekingen dus ook toenemen.