Wat betekent parenteraal?

Wanneer medicijnen of voedingsstoffen het spijsverteringskanaal overslaan en op een andere manier het lichaam binnenkomen, spreken artsen van parenterale toediening. Het woord betekent letterlijk ‘buiten de darm om’ en wordt in de medische praktijk gebruikt als tegenhanger van enteraal, waarbij stoffen wél via het maag-darmkanaal worden opgenomen, denk aan een tablet die je doorslikt of voeding via een maagsonde.

Hoe werkt het?

Bij parenterale toediening komen werkzame stoffen rechtstreeks in het bloed, in spierweefsel, onder de huid of via een ander lichaamsoppervlak terecht. Doordat het spijsverteringskanaal wordt omzeild, hoeven de stoffen niet eerst te worden afgebroken en opgenomen door de darmen. Dat kan een groot voordeel zijn: sommige medicijnen zouden door maagzuur of leverenzymen worden afgebroken voordat ze hun werk kunnen doen. Ook bij mensen die niet in staat zijn om via de mond te eten (bijvoorbeeld ernstig zieke of te vroeg geboren baby’s) biedt deze route een manier om het lichaam toch van alle benodigde voedingsstoffen te voorzien.

Veelvoorkomende vormen

• Intraveneus (via een ader): de meest directe route. Een infuus levert vloeistoffen, medicijnen of voeding rechtstreeks aan de bloedbaan.
• Intramusculair (in een spier): veel vaccinaties worden op deze manier gegeven.
• Subcutaan (onder de huid): bijvoorbeeld insuline-injecties bij diabetes.
• Dermaal (via de huid): denk aan pleisters die geleidelijk een werkzame stof afgeven, zoals een pijnpleister.
• Sublinguaal (onder de tong): een tablet of spray lost op in het slijmvlies onder de tong en bereikt zo snel het bloed.
• Insufflatie (via de neus): neusspray waarmee een geneesmiddel via het neusslijmvlies wordt opgenomen.

Wanneer wordt deze route gekozen?

Er zijn verschillende situaties waarin parenterale toediening de voorkeur krijgt. Soms is het maag-darmkanaal simpelweg niet beschikbaar, bij een pasgeboren baby die nog niet zelfstandig kan drinken, of bij iemand die langdurig geen voedingsstoffen via de darmen kan opnemen. In dat geval kan totale parenterale voeding (TPV, in het Engels TPN) levensreddend zijn: een zorgvuldig samengestelde mix van vocht, suikers, aminozuren, vetten, vitaminen en mineralen wordt dan via een infuus toegediend. Daarnaast zijn er medicijnen die alleen parenteraal effectief zijn, omdat ze bij orale inname te snel worden afgebroken.

Het is goed om te weten dat parenterale toediening niet per definitie een injectie of infuus hoeft te zijn. Ook een pleister op de huid of een spray onder de tong valt onder deze noemer, zolang het maag-darmkanaal maar niet de route is waarlangs de stof het lichaam binnenkomt.