Wat zijn probiotica?

De term probiotica verwijst naar levende micro-organismen (meestal bacteriën, soms gisten) die bij voldoende inname een gunstige invloed op het lichaam kunnen uitoefenen. Het gaat dan vooral om bacteriestammen als Lactobacillus en Bifidobacterium, die van nature ook in je darmen voorkomen. Je komt probiotica tegen in gefermenteerde voedingsmiddelen zoals yoghurt en bepaalde kazen, maar ook in capsules en poeders die als voedingssupplement worden verkocht. Een enkel probiotisch product kan één specifieke stam bevatten of juist een mengsel van verschillende stammen.

Hoe probiotica werken

Je darmen herbergen biljoenen micro-organismen die samen het darmmicrobioom vormen. Dit microbioom speelt een belangrijke rol bij de spijsvertering, de afweer tegen ziekteverwekkers en het reguleren van je immuunsysteem. Probiotica zijn bedoeld om dit microbioom te ondersteunen of te herstellen. Ze kunnen bijvoorbeeld helpen om de balans tussen gunstige en minder gunstige bacteriën in stand te houden. Dat klinkt eenvoudig, maar in de praktijk is het ingewikkelder: niet elke stam doet hetzelfde en het effect hangt sterk af van welke bacterie je inneemt, in welke hoeveelheid en in welke situatie.

Wat zegt de wetenschap?

Er zijn aanwijzingen dat probiotica bij bepaalde aandoeningen een positief effect kunnen hebben. Denk aan maag-darmklachten, maar ook aan aandoeningen als obesitas, diabetes type 2 en sommige immuungerelateerde ziekten. Tegelijkertijd is het belangrijk om te weten dat het bewijs voor gezondheidsvoordelen bij gezonde mensen beperkt is. Het Voedingscentrum stelt dat er weinig aanwijzingen zijn dat probiotische producten een meetbaar voordeel opleveren als je al gezond bent.

Een bijkomende uitdaging is dat probiotische bacteriën kwetsbaar zijn. Tijdens de productie, opslag en de reis door je maag (waar een sterk zuur heerst) kan een flink deel van de micro-organismen afsterven voordat ze de darmen bereiken. Of een probioticum daadwerkelijk effect heeft, hangt dus niet alleen af van de stam, maar ook van hoe goed de bacteriën de weg naar je darmen overleven.

Verwante begrippen

Probiotica worden vaak in één adem genoemd met prebiotica en synbiotica. Prebiotica zijn onverteerbare voedingsvezels die als voeding dienen voor de gunstige bacteriën in je darm, ze voeden dus het microbioom in plaats van er bacteriën aan toe te voegen. Synbiotica zijn producten die zowel probiotica als prebiotica combineren. Daarnaast bestaat de term postbiotica, voor preparaten van niet-levende micro-organismen of hun celbestanddelen met een aangetoond gezondheidsvoordeel.