Wat is pudendus neuralgie?

Wie last heeft van een brandende, stekende of schietende pijn diep in het bekkengebied (rond de geslachtsdelen, de anus of het perineum (het stukje tussen geslachtsdelen en anus)) kan te maken hebben met pudendus neuralgie. Het gaat om een vorm van neuropathische pijn: pijn die ontstaat doordat de nervus pudendus, een belangrijke zenuw in het bekken, geïrriteerd, beschadigd of bekneld raakt. De aandoening wordt ook wel pudendale neuralgie genoemd en wanneer de zenuw daadwerkelijk bekneld zit, spreekt men van pudendus nerve entrapment (PNE).

Hoe het ontstaat

De nervus pudendus loopt door een anatomisch druk gebied in het bekken, waar hij op meerdere plekken bekneld kan raken. De meest voorkomende plek van beknelling is ter hoogte van het kanaal van Alcock, een nauwe doorgang in het bekken. De zenuw kan daar in de knel komen door druk van omliggende botten, ligamenten of spieren. Langdurig zitten, fietsen, een bevalling of een operatie in het bekkengebied zijn bekende risicofactoren. Soms is er geen duidelijke aanleiding te vinden. De aandoening komt bij zowel mannen als vrouwen voor.

Wat je eraan merkt

Het meest kenmerkende symptoom is een scherpe, brandende of tintelende pijn (soms vergezeld van een doof gevoel) in een of meer van de volgende gebieden:

• De geslachtsdelen (vulva, clitoris, vagina, penis of scrotum)
• De anus en het gebied eromheen
• Het perineum
• Het bekken

Typisch is dat de pijn erger wordt bij zitten en in de loop van de dag toeneemt. Daarnaast kunnen er klachten ontstaan zoals vaker moeten plassen, pijn bij plassen of ontlasting, obstipatie, een vol of gezwollen gevoel rond de anus en problemen met de seksuele functie, denk aan pijn bij gemeenschap of moeite met het bereiken van een orgasme.

Diagnose en bijzonderheden

Pudendus neuralgie is lastig te herkennen, onder meer omdat de klachten lijken op die van andere bekkenaandoeningen. De diagnose wordt meestal gesteld op basis van de klachten en door andere oorzaken uit te sluiten. In de medische wereld worden hiervoor de zogeheten Nantes-criteria gebruikt: een set kenmerken waaraan de klachten moeten voldoen. De aandoening wordt beschouwd als zeldzaam, maar is waarschijnlijk ondergediagnosticeerd, veel patiënten lopen lang rond voordat de juiste diagnose wordt gesteld. De gemiddelde leeftijd van patiënten bij wie de diagnose wordt gesteld ligt rond de 49 tot 53 jaar.

Omdat de nervus pudendus zowel sensorische als motorische vezels bevat, kan beknelling niet alleen pijn veroorzaken maar ook invloed hebben op de werking van de blaas, de darmen en de seksuele organen. De ernst en het karakter van de klachten hangen mede af van de precieze plek waar de zenuw bekneld of geïrriteerd raakt.