Wat is reflux-ziekte?

De meeste mensen kennen het wel: dat branderige gevoel achter het borstbeen na een stevige maaltijd. Wanneer dit af en toe gebeurt, is dat doorgaans onschuldig. Maar als maaginhoud regelmatig terugstroomt naar de slokdarm en daar klachten veroorzaakt, spreken artsen van reflux-ziekte. In de medische wereld wordt deze aandoening aangeduid als gastro-oesofageale refluxziekte, afgekort tot GERD (naar het Engelse gastroesophageal reflux disease). In het dagelijks taalgebruik hoor je ook vaak simpelweg ‘zuurbranden’ of ‘brandend maagzuur’.

Hoe reflux-ziekte ontstaat

Onderaan de slokdarm zit een ringvormige spier, de onderste slokdarmsfincter. Deze spier werkt als een soort afsluiter: hij gaat open als je slikt zodat voedsel de maag in kan en sluit zich daarna weer. Bij reflux-ziekte functioneert deze sfincter niet goed genoeg. De spier ontspant op verkeerde momenten of sluit onvoldoende af, waardoor maagzuur en soms ook andere maaginhoud omhoog kan komen in de slokdarm.

Het slijmvlies van de slokdarm is niet bestand tegen het agressieve maagzuur. Bij herhaalde blootstelling raakt het geïrriteerd en kan het ontsteken. Onderzoek laat zien dat de schade aan het slokdarmslijmvlies op twee manieren ontstaat: enerzijds door de directe inwerking van maagzuur op het weefsel, anderzijds doordat de slokdarmcellen zelf ontstekingsstoffen afgeven die een immuunreactie op gang brengen. Die combinatie maakt dat de klachten bij sommige mensen hardnekkig kunnen zijn.

Wat je eraan merkt

Het meest herkenbare symptoom is een brandend gevoel achter het borstbeen, vaak heartburn genoemd in het Engels. Daarnaast kunnen mensen last hebben van:

• Een zure of bittere smaak in de mond, doordat maaginhoud tot in de keel terugkomt
• Moeite met slikken of het gevoel dat voedsel blijft steken
• Oprispingen na het eten
• Keelpijn of heesheid, vooral ’s ochtends

De klachten zijn vaak erger na het eten, bij bukken of bij het liggen. Niet iedereen met reflux heeft overigens dezelfde klachten, sommige mensen merken vooral keelklachten, terwijl anderen juist het branderige gevoel op de voorgrond hebben.

Bij wie komt het voor?

Refluxziekte is een van de meest voorkomende aandoeningen van het spijsverteringskanaal. Overgewicht is een belangrijke risicofactor, omdat extra druk op de buik het terugstromen van maaginhoud bevordert. Ook zwangerschap, roken en een hernia diafragmatica (een breuk in het middenrif waardoor een deel van de maag omhoog schuift) vergroten de kans. Artsen maken onderscheid tussen verschillende vormen: bij sommige mensen is er zichtbare schade aan het slokdarmslijmvlies (reflux-oesofagitis), terwijl anderen wel klachten hebben maar bij onderzoek geen afwijkingen te zien zijn, dat wordt niet-erosieve refluxziekte (NERD) genoemd.

Bij een deel van de mensen (naar schatting tot een derde) blijven de klachten aanhouden ondanks standaardbehandeling. Dit wordt refractaire reflux-ziekte genoemd. De oorzaken daarvan zijn divers en niet altijd eenvoudig te achterhalen, wat het tot een uitdagend probleem maakt binnen de maag-darm-levergeneeskunde.