Wat is een rode bloedcel?

In je bloed stromen miljarden kleine, schijfvormige cellen die één hoofdtaak hebben: zuurstof ophalen in de longen en afleveren bij elk weefsel in je lichaam. Dat zijn rode bloedcellen, ook bekend als erytrocyten of rode bloedlichaampjes. Op de terugweg nemen ze koolstofdioxide mee (een afvalproduct van je cellen) zodat je dat via de longen weer kunt uitademen. Zo simpel als dat klinkt, zo ingenieus is het systeem erachter.

De meest voorkomende cel in je lichaam

Rode bloedcellen zijn veruit de talrijkste cellen die je bezit. Naar schatting bestaat zo’n 84% van alle cellen in het menselijk lichaam uit erytrocyten. Dat enorme aantal is nodig omdat elk hoekje van je lichaam (van je hersenen tot je tenen) continu zuurstof nodig heeft om te functioneren.

Hemoglobine: de sleutel tot zuurstoftransport

Wat rode bloedcellen zo geschikt maakt voor hun werk, is het eiwit hemoglobine. Dit ijzerhoudende transporteiwit vormt het hoofdbestanddeel van de cel en kan zuurstofmoleculen binden. In de longen, waar de zuurstofconcentratie hoog is, pakt hemoglobine zuurstof op. In weefsels waar zuurstof verbruikt wordt en de concentratie dus laag is, laat het de zuurstof weer los. Datzelfde hemoglobine geeft bloed ook zijn kenmerkende rode kleur.

Vorm en bijzondere eigenschappen

Een rode bloedcel heeft een opvallende vorm: een afgeplatte schijf die aan beide kanten iets is ingedeukt, een zogenaamde biconcave schijf. Die vorm vergroot het oppervlak ten opzichte van het volume, waardoor zuurstof en koolstofdioxide sneller kunnen worden uitgewisseld. Bovendien zijn rode bloedcellen verrassend flexibel, ze kunnen zich vervormen om door de allerkleinste bloedvaatjes te persen.

Anders dan de meeste andere cellen in je lichaam hebben volwassen rode bloedcellen geen celkern en geen mitochondriën. Dat betekent dat ze zelf geen zuurstof verbruiken voor hun eigen energievoorziening, waardoor alle zuurstof die ze dragen beschikbaar blijft voor de rest van het lichaam.

Meer dan alleen zuurstof

Hoewel zuurstoftransport hun bekendste functie is, blijkt uit recent onderzoek dat rode bloedcellen meer doen dan lang werd gedacht. Ze spelen een rol bij het reguleren van de bloedstroom: wanneer ze lage zuurstofspanning detecteren in weefsels, kunnen ze signaalmoleculen afgeven die bloedvaten helpen verwijden, zodat er meer bloed naar zuurstofarm weefsel stroomt. Daarnaast blijken rode bloedcellen bindingsplaatsen te hebben voor verschillende stoffen, waardoor ze ook als natuurlijke dragers van bepaalde verbindingen in het bloed functioneren. Sommige onderzoekers stellen zelfs voor om de rode bloedcel niet alleen als transportcel te beschouwen, maar als een soort orgaan op zich, gezien de vele functies die deze cellen vervullen voor de algehele balans in het lichaam.

Levenscyclus

Rode bloedcellen worden aangemaakt in het beenmerg en leven gemiddeld zo’n 100 tot 120 dagen. Daarna worden verouderde cellen afgebroken, voornamelijk in de milt en de lever. Het ijzer uit de afgebroken hemoglobine wordt gerecycled en opnieuw gebruikt voor de aanmaak van nieuwe rode bloedcellen. Je lichaam maakt voortdurend miljoenen nieuwe erytrocyten per seconde aan om het aantal op peil te houden, een proces dat sterk afhankelijk is van voldoende ijzer, vitamine B12 en foliumzuur in je voeding.