Wat is rodehond? | Voedingscentrum

De meeste mensen kennen rodehond als een milde kinderziekte met rode vlekjes op de huid. In de medische wereld wordt de aandoening rubella genoemd en in het Engels hoor je ook wel German measles of three-day measles. Ondanks die laatste benaming is rodehond een heel andere ziekte dan mazelen: het wordt veroorzaakt door een ander virus, is minder besmettelijk en verloopt doorgaans veel milder.

Hoe het ontstaat en zich verspreidt

Rodehond wordt veroorzaakt door het rubellavirus, dat zich verspreidt via druppeltjes in de lucht, bijvoorbeeld bij hoesten of praten. Ook indirect contact speelt een rol: het virus kan korte tijd overleven op handen, bestek, speelgoed of deurknoppen. Iemand die besmet is, kan het virus al ongeveer een week vóór het verschijnen van de uitslag aan anderen doorgeven, tot zo’n één à twee weken nadat de uitslag is verdwenen. Dat maakt het lastig om verspreiding te voorkomen, omdat je in de beginfase vaak nog niet weet dat je besmet bent.

Wat je eraan merkt

Na besmetting duurt het gemiddeld twee tot drie weken voordat er klachten optreden, de zogenoemde incubatietijd. Veel mensen, vooral kinderen, hebben weinig tot geen klachten. Als er wel verschijnselen zijn, begint het vaak met lichte verkoudheidsklachten en een algeheel gevoel van malaise.

Het meest herkenbare symptoom is een fijnvlekkige huiduitslag die meestal begint in het gezicht of achter de oren en zich vervolgens uitbreidt naar de nek, romp, armen en benen. Op een lichte huid zien de vlekjes roze tot rood; op een donkere huid zijn ze soms moeilijker te zien, maar voelen ze ruw of bultachtig aan. De uitslag verdwijnt doorgaans binnen enkele dagen. Daarnaast komen gezwollen lymfeklieren voor, met name in de nek en achter de oren. Sommige volwassenen ervaren ook lichte koorts en gewrichtspijn.

Bijzonder risico tijdens zwangerschap

Hoewel rodehond voor de meeste mensen onschuldig verloopt, is de ziekte berucht vanwege de mogelijke gevolgen voor een ongeboren kind. Wanneer een zwangere vrouw besmet raakt (vooral in het eerste trimester) kan het virus via de placenta het ongeboren kind bereiken. Dit kan leiden tot het congenitaal rubellasyndroom (CRS), een ernstig ziektebeeld waarbij het kind geboren kan worden met afwijkingen aan het hart, de ogen, het gehoor of de hersenen. Het is precies om deze reden dat vaccinatie tegen rodehond wereldwijd zo’n belangrijke plek heeft gekregen in vaccinatieprogramma’s.

Hoe vaak komt het voor?

In landen waar op grote schaal wordt gevaccineerd met het BMR-vaccin (bof, mazelen, rodehond) is de ziekte zeldzaam geworden. In Nederland worden kinderen via het Rijksvaccinatieprogramma ingeënt, waardoor rodehond hier nog maar zelden voorkomt. Wereldwijd is het beeld wisselend: in regio’s waar vaccinatie minder beschikbaar is, circuleert het virus nog steeds en blijft congenitaal rubellasyndroom een reëel probleem. Onderzoek in landen als Iran en China laat zien dat de mate van bescherming onder vrouwen in de vruchtbare leeftijd sterk verschilt per regio, afhankelijk van de vaccinatiegraad.