Wat is semaglutide?

Als je eet, maakt je darm het hormoon GLP-1 (glucagon-like peptide-1) aan. Dit hormoon geeft je alvleesklier het signaal om insuline af te geven, remt de aanmaak van glucagon (een hormoon dat de bloedsuiker juist verhoogt) en zorgt ervoor dat voedsel langzamer je maag verlaat. Daardoor voel je je langer verzadigd en stijgt je bloedsuiker minder sterk na een maaltijd. Het probleem is dat natuurlijk GLP-1 binnen enkele minuten wordt afgebroken in je lichaam.

Semaglutide is een kunstmatig nagebootste variant van GLP-1, een zogenaamde GLP-1-receptoragonist. Het molecuul is zodanig aangepast dat het veel langer werkzaam blijft dan het lichaamseigen hormoon. Daardoor hoeft het maar eenmaal per week als injectie onder de huid te worden toegediend. Er bestaat ook een variant in tabletvorm voor dagelijks gebruik. Semaglutide bindt zich aan dezelfde receptoren als natuurlijk GLP-1 en zet daarmee dezelfde processen in gang: meer insuline wanneer de bloedsuiker hoog is, minder glucagon, een tragere maagontlediging en een verminderd hongergevoel.

Waar het voor wordt gebruikt

Semaglutide is oorspronkelijk ontwikkeld voor mensen met diabetes mellitus type 2. Bij hen helpt het de bloedsuikerspiegel te reguleren doordat de insulineafgifte beter wordt afgestemd op de maaltijd. Daarnaast leidt het bij veel gebruikers tot aanzienlijk gewichtsverlies, wat op zichzelf weer gunstig is voor de stofwisseling. Vanwege dat effect op het lichaamsgewicht is semaglutide later ook goedgekeurd voor de behandeling van obesitas bij mensen zonder diabetes. Onderzoek laat bovendien zien dat het bij mensen met overgewicht of obesitas het risico op ernstige hart- en vaatproblemen kan verlagen.

Werking op het lichaam

De effecten van semaglutide reiken verder dan alleen de alvleesklier. In de hersenen beïnvloedt het gebieden die betrokken zijn bij eetlust en beloningsgevoel, waardoor de drang om te eten afneemt. Dieronderzoek wijst erop dat semaglutide ook invloed heeft op vetweefsel: bij muizen stimuleerde het de omzetting van wit vetweefsel onder de huid naar bruin vet (een type vet dat meer energie verbrandt) en verminderde het ontstekingsreacties in buikvet. Of dit bij mensen op dezelfde manier werkt, is nog niet volledig opgehelderd.

Opvallend is dat wetenschappers ook onderzoeken of GLP-1-receptoragonisten zoals semaglutide invloed hebben op verslavingsgedrag. In dierstudies verminderde semaglutide de alcoholinname bij zowel knaagdieren als niet-menselijke primaten. Of dit zich vertaalt naar een klinisch nut bij mensen met een alcoholstoornis wordt momenteel onderzocht.

Bijwerkingen

De meest voorkomende bijwerkingen hangen samen met het maag-darmstelsel: misselijkheid, braken, diarree en obstipatie komen regelmatig voor, vooral in het begin van het gebruik. Deze klachten nemen bij veel mensen af naarmate het lichaam went aan het middel. Uit analyses van meldingen bij de Amerikaanse geneesmiddelenautoriteit (FDA) blijkt dat ook minder vaak voorkomende bijwerkingen aandacht verdienen, wat het belang van zorgvuldige monitoring onderstreept.