Wat is een structuur/functieclaim?

Wanneer je op de verpakking van een voedingssupplement leest dat het product “bijdraagt aan sterke botten” of “het immuunsysteem ondersteunt”, heb je te maken met een structuur/functieclaim. Dit type claim beschrijft het verband tussen een ingrediënt en de normale werking van het lichaam, de structuur (zoals botten of spieren) of een lichaamsfunctie (zoals de spijsvertering of het afweersysteem).

Het belangrijkste kenmerk van een structuur/functieclaim is wat er niet in mag staan: een verwijzing naar een specifieke ziekte. Een fabrikant mag bijvoorbeeld wel zeggen dat calcium bijdraagt aan het behoud van sterke botten, maar niet dat het osteoporose voorkomt of geneest. Dat onderscheid is wezenlijk, want zodra een claim wél een ziekte noemt, valt die onder strengere regelgeving en is voorafgaande goedkeuring door de toezichthouder vereist.

Hoe werkt het in de praktijk?

In de Verenigde Staten, waar het begrip zijn oorsprong heeft, hoeft een structuur/functieclaim niet vooraf te worden goedgekeurd door de FDA (de Amerikaanse voedsel- en geneesmiddelenautoriteit). De fabrikant is wel verplicht om de tekst van de claim binnen dertig dagen na het op de markt brengen aan de FDA te melden. Daarnaast moet het etiket een standaarddisclaimer bevatten die aangeeft dat de bewering niet door de FDA is beoordeeld en dat het product niet bedoeld is om ziekten te diagnosticeren, behandelen, genezen of voorkomen.

In de Europese Unie bestaat een vergelijkbaar maar strenger systeem. Hier worden gezondheidsclaims (inclusief claims over de structuur of functie van het lichaam) vooraf beoordeeld door de Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid (EFSA). Alleen claims waarvoor voldoende wetenschappelijk bewijs bestaat, worden toegelaten.

Waarom is dit begrip relevant?

Onderzoek laat zien dat structuur/functieclaims in de praktijk soms sterk lijken op verboden gezondheidsclaims. De formulering kan zo gekozen zijn dat consumenten toch een verband leggen met een bepaalde ziekte, ook al wordt die niet letterlijk genoemd. Dat maakt het voor mensen soms lastig om in te schatten wat een product nu werkelijk doet. Wie bewust met voeding en supplementen bezig is, doet er goed aan te weten dat deze claims een beperkte reikwijdte hebben: ze zeggen iets over de beoogde werking op het lichaam, maar zijn geen bewijs dat een product daadwerkelijk doet wat het belooft.