Wat is superfood?

De term superfood (ook wel supervoedsel) duikt regelmatig op in tijdschriften, op verpakkingen en in gezondheidswinkels. Het klinkt alsof het om een bijzondere categorie voedsel gaat, maar in werkelijkheid is het geen wetenschappelijk of wettelijk vastgelegde term. Het is een marketingbegrip dat wordt gebruikt voor voedingsmiddelen waaraan uitzonderlijke gezondheidsvoordelen worden toegeschreven, meestal vanwege een hoog gehalte aan bepaalde voedingsstoffen zoals antioxidanten, vitaminen, mineralen, vezels of vetzuren.

Welke producten worden zo genoemd?

De lijst van voedingsmiddelen die het label superfood krijgen opgeplakt, is breed en verandert met de tijd. Bekende voorbeelden zijn gojibessen, cacaobonen, hennepzaad, tarwegras, blauwe bessen, rode druiven, knoflook, vette vis (vanwege omega 3-vetzuren), olijfolie, bepaalde noten en donkere chocolade. Opvallend is dat het vaak gaat om exotische of buitenlandse producten die op de westerse markt worden geïntroduceerd, maar ook heel gewone voedingsmiddelen als broccoli of zalm worden soms als superfood aangeprezen.

Wat zegt de wetenschap?

Voedingswetenschappers en diëtisten gebruiken de term zelf nauwelijks. De reden: de geclaimde gezondheidseffecten van superfoods zijn over het algemeen niet voldoende wetenschappelijk onderbouwd. Dat een voedingsmiddel bepaalde voedingsstoffen bevat, betekent nog niet automatisch dat het eten ervan meetbare gezondheidsvoordelen oplevert. Het Voedingscentrum stelt dan ook dat er in feite geen superfoods bestaan, geen enkel voedingsmiddel is op zichzelf zo bijzonder dat het je gezondheid drastisch verbetert.

Wat wél goed onderbouwd is, is het belang van een gevarieerd voedingspatroon met voldoende nutriëntdichte voedingsmiddelen. Dat zijn producten die veel waardevolle voedingsstoffen bevatten in verhouding tot hun calorieën, denk aan groenten, fruit, peulvruchten, noten, volle granen en vis. Onderzoek laat zien dat juist die diversiteit in het eetpatroon bijdraagt aan een goede voedingsstatus, niet het uitlichten van één wonderproduct. Vooral bij kwetsbare groepen zoals jonge kinderen, zwangere vrouwen en ouderen is een breed scala aan nutriëntdichte voeding van belang om aan de hogere behoefte aan micronutriënten te voldoen.

Het idee achter superfoods (dat natuurlijke, onbewerkte voedingsmiddelen vol zitten met goede stoffen) is op zich niet verkeerd. Veel producten die als superfood worden bestempeld, zijn prima onderdeel van een gezond eetpatroon. Het misleidende zit hem in de suggestie dat één enkel product buitengewone effecten heeft, of dat je met een handvol gojibessen een verder eenzijdig eetpatroon kunt compenseren. Gezonde voeding draait om het geheel, niet om losse ingrediënten.