Wat betekent T4?

In je hals zit een klein, vlindervormig orgaan: de schildklier. Dit orgaan maakt twee hormonen aan die samen bekendstaan als de schildklierhormonen. De belangrijkste daarvan in termen van hoeveelheid is T4, voluit thyroxine. Het andere is T3 (tri-jodothyronine). Van de schildklierhormonen die de schildklier afgeeft aan het bloed, is het overgrote deel T4. Dat maakt thyroxine tot de dominante vorm in je bloedbaan.

Wat T4 bijzonder maakt, is dat het zelf relatief weinig biologische activiteit heeft. Het functioneert vooral als een voorloper (een soort opslagvorm) die het lichaam op verschillende plekken buiten de schildklier omzet naar T3. Die omzetting vindt plaats in organen zoals de lever, de nieren en de hersenen. T3 is de vorm die daadwerkelijk het sterkst inwerkt op je cellen. Zo regelt het lichaam heel precies hoeveel actief schildklierhormoon er beschikbaar is, afgestemd op wat er op dat moment nodig is.

Zowel T3 als T4 bevatten jodium als bouwsteen. Jodium krijg je binnen via voeding. Wanneer er te weinig jodium beschikbaar is, kan de schildklier onvoldoende T4 en T3 aanmaken. Dat kan leiden tot een vergroting van de schildklier, ook wel een struma (krop) genoemd.

De aanmaak van T4 wordt aangestuurd door TSH (thyroïdstimulerend hormoon), een hormoon uit de hypofyse, een kleine klier aan de onderkant van de hersenen. Wanneer het T4-gehalte in het bloed daalt, maakt de hypofyse meer TSH aan om de schildklier te stimuleren. Stijgt het T4, dan remt de hypofyse de TSH-productie juist af. Dit terugkoppelingsmechanisme houdt de hormoonspiegels in balans.

In het bloed circuleert T4 grotendeels gebonden aan eiwitten. Alleen de kleine fractie die niet aan eiwit gebonden is, het zogenaamde vrije T4 (fT4), is direct beschikbaar voor de cellen. Bij bloedonderzoek wordt daarom vaak het vrije T4 gemeten, samen met TSH, om een beeld te krijgen van hoe de schildklier functioneert.

Schildklierhormonen spelen een brede rol in het lichaam. Ze beïnvloeden de stofwisseling, de lichaamstemperatuur, de hartslag, de groei en de ontwikkeling. T4 wordt soms omschreven als een veelzijdig hormoon, omdat het via de omzetting naar T3 uiteindelijk op vrijwel alle weefsels inwerkt. Wanneer er te weinig schildklierhormoon beschikbaar is, spreekt men van hypothyreoïdie; bij een overschot van hyperthyreoïdie. Beide situaties kunnen uiteenlopende klachten veroorzaken, van vermoeidheid en gewichtstoename tot hartkloppingen en onrust.