Wat betekent TCM? | Voedingscentrum

Traditionele Chinese geneeskunde, internationaal bekend als TCM (Traditional Chinese Medicine), is een breed medisch systeem dat al duizenden jaren in China wordt beoefend. Het omvat onder meer kruidenformules, acupunctuur, massage (tuina) en dieettherapie. Het uitgangspunt is een holistische kijk op het lichaam: gezondheid wordt gezien als een evenwicht tussen verschillende processen in het lichaam en klachten ontstaan wanneer dat evenwicht verstoord raakt.

Binnen TCM wordt niet zozeer naar één losstaande klacht gekeken, maar naar het geheel van iemands lichamelijke en geestelijke toestand. Een TCM-beoefenaar kijkt bijvoorbeeld naar de tong, voelt de pols op verschillende plekken en stelt vragen over slaap, spijsvertering en emotioneel welzijn. Op basis daarvan wordt een beeld gevormd van waar het evenwicht verstoord is. Dit verschilt wezenlijk van de westerse geneeskunde, die doorgaans vertrekt vanuit een specifieke diagnose op basis van meetbare parameters.

De kruidengeneeskunde vormt het grootste onderdeel van TCM. Formules bestaan vaak uit combinaties van meerdere planten, mineralen of dierlijke ingrediënten die samen worden voorgeschreven. Die combinaties zijn bewust samengesteld: sommige bestanddelen versterken elkaars werking, andere zijn bedoeld om bijwerkingen van een hoofdingrediënt te temperen. Dit maakt TCM-formules complex om wetenschappelijk te onderzoeken, omdat er niet één werkzame stof is maar een samenspel van tientallen componenten.

De wetenschappelijke status van TCM is genuanceerd. Aan de ene kant heeft TCM een aantoonbare rol gespeeld in de moderne geneesmiddelenontdekking, meer dan 60% van de kleinmoleculaire geneesmiddelen die tussen 1981 en 2019 door de Amerikaanse FDA zijn goedgekeurd, zijn afgeleid van natuurlijke producten. Aan de andere kant ontbreekt voor veel specifieke TCM-toepassingen robuust wetenschappelijk bewijs volgens de maatstaven van de moderne geneeskunde. Sommige TCM-ingrediënten kunnen bovendien giftige stoffen bevatten, wat bij ondeskundig gebruik risico’s met zich meebrengt.

Er is wereldwijd groeiende wetenschappelijke interesse in TCM. Moderne onderzoeksmethoden zoals netwerkfarmacologie maken het mogelijk om de complexe werkingsmechanismen van kruidenformules beter in kaart te brengen. Zo wordt onderzocht hoe TCM-bestanddelen op meerdere biologische doelwitten tegelijk kunnen inwerken, iets wat past bij de holistische benadering die TCM kenmerkt. Onderzoek richt zich onder meer op de mogelijke rol van TCM bij chronische aandoeningen, complexe ziektebeelden en het ondersteunen van het immuunsysteem.

TCM wordt in China op grote schaal toegepast, vaak naast de reguliere geneeskunde. Ook buiten China is het wijdverbreid, al verschilt de mate van regulering en erkenning sterk per land. Voor wie affiniteit heeft met een natuurlijke en holistische benadering van gezondheid, biedt TCM een interessant perspectief, met de kanttekening dat kwaliteit en deskundigheid van de beoefenaar veel uitmaken en dat niet alle claims even goed wetenschappelijk onderbouwd zijn.