Wat is trigeminus neuralgie?

Weinig vormen van pijn zijn zo intens als die van trigeminus neuralgie. Mensen die het meemaken beschrijven het vaak als een elektrische schok die vanuit het niets door het gezicht schiet, een felle, stekende pijn die seconden tot enkele minuten duurt en dan even plotseling weer verdwijnt als hij opkwam. De aandoening staat ook wel bekend als tic douloureux of trifaciale neuralgie.

De pijn ontstaat in de nervus trigeminus, de vijfde hersenzenuw. Deze zenuw heeft drie vertakkingen die samen het gevoel in het gezicht verzorgen: het voorhoofd en de oogomgeving, de wang en bovenlip en de onderkaak en onderlip. Bij de meeste mensen met trigeminus neuralgie speelt de pijn zich af in de onderste twee takken, dus in het gebied rond de kaak, wang en tanden. Vrijwel altijd is slechts één gezichtshelft aangedaan.

Hoe het ontstaat

De meest voorkomende oorzaak is een zogenaamd neurovasculair conflict: een bloedvat (meestal een kleine slagader) drukt op de trigeminuszenuw vlak bij de hersenstam. Door die druk raakt de beschermende myelineschede van de zenuw beschadigd, waardoor de zenuw overprikkeld raakt en spontaan pijnsignalen gaat afgeven. In andere gevallen kan de oorzaak liggen bij een aandoening die myeline aantast, zoals multiple sclerose, of bij een tumor in het gebied rond de zenuw. Wanneer er geen duidelijke oorzaak gevonden wordt, spreekt men van idiopathische trigeminus neuralgie.

Wat iemand eraan merkt

Kenmerkend zijn de korte, hevige pijnaanvallen die worden uitgelokt door alledaagse prikkels. Denk aan tanden poetsen, kauwen, praten, een koude windvlaag over het gezicht, of zelfs een lichte aanraking van de wang. De aanvallen kunnen variëren van enkele keren per dag tot honderden keren. Tussen de aanvallen door kan er een pijnvrije periode zijn die weken, maanden of zelfs jaren duurt, maar die rustperiodes worden met de tijd vaak korter. Bij sommige mensen ontwikkelt zich naast de scheuten ook een meer aanhoudende, doffe pijn op de achtergrond. Dit wordt wel de atypische vorm genoemd, in tegenstelling tot de typische vorm met uitsluitend korte, scherpe aanvallen.

Bij wie het voorkomt

Trigeminus neuralgie komt naar schatting voor bij 4 tot 5 nieuwe gevallen per 100.000 mensen per jaar. De aandoening treft vaker vrouwen dan mannen en begint meestal na het vijftigste levensjaar. Wanneer het op jongere leeftijd optreedt (onder de veertig) is er vaker een onderliggende oorzaak zoals multiple sclerose. De impact op het dagelijks leven kan groot zijn: de voortdurende angst voor een volgende aanval en de beperkingen bij eten, praten en gezichtsverzorging kunnen leiden tot somberheid en sociaal isolement.