Wat is urethritis?
Urethritis is een ontsteking van de urethra (plasbuis), meestal veroorzaakt door een seksueel overdraagbare infectie. Het komt vaker voor bij mannen en gaat vaak gepaard met pijn bij het plassen en afscheiding.
De urethra is de buis waardoor urine het lichaam verlaat. Wanneer deze buis ontstoken raakt, spreken artsen van urethritis. Het is een van de meest voorkomende aandoeningen van de mannelijke geslachtsorganen, in de Verenigde Staten worden jaarlijks naar schatting 2,8 miljoen gevallen vastgesteld en het is de meest voorkomende reden waarom jonge mannen een huisarts bezoeken. Hoewel urethritis ook bij vrouwen kan voorkomen, wordt de diagnose vaker bij mannen gesteld omdat de klachten bij hen doorgaans duidelijker merkbaar zijn.
Oorzaken en risicofactoren
Urethritis wordt meestal veroorzaakt door bacteriën of virussen die via seksueel contact worden overgedragen. De belangrijkste verwekkers zijn Chlamydia trachomatis, Neisseria gonorrhoeae (de gonokokkenbacterie) en Mycoplasma genitalium. Daarnaast kunnen ook virussen zoals het herpes-simplexvirus en het cytomegalovirus een rol spelen. Soms is de oorzaak niet-infectieus, bijvoorbeeld door irritatie van chemische stoffen in voorbehoedsmiddelen of door mechanisch letsel aan de plasbuis. In ongeveer de helft van alle gevallen kan er geen specifieke verwekker worden aangewezen, men spreekt dan van idiopathische urethritis.
Risicofactoren zijn onder meer het hebben van meerdere seksuele partners, onbeschermd seksueel contact en een leeftijd tussen de 20 en 35 jaar bij mannen. Vrouwen lopen in het algemeen ook risico, mede doordat dezelfde bacteriën urineweginfecties kunnen veroorzaken.
Gonokokken- en niet-gonokokkenurethritis
Artsen maken een belangrijk onderscheid op basis van de verwekker. Wanneer de gonokokkenbacterie wordt aangetroffen, heet het gonokokkenurethritis (ook wel gonococcale urethritis of GU). In alle andere gevallen spreekt men van niet-gonokokkenurethritis (NGU), ook wel niet-specifieke urethritis genoemd. NGU komt beduidend vaker voor dan de gonokokkenvariant. Belangrijk is dat het op basis van klachten alleen niet mogelijk is om met zekerheid te bepalen welke verwekker verantwoordelijk is, daarvoor is laboratoriumonderzoek nodig.
Klachten en verschijnselen
De klachten kunnen enkele dagen tot weken na besmetting optreden. Typische verschijnselen zijn:
- Een brandend of pijnlijk gevoel bij het plassen
- Afscheiding uit de penis of vagina (wit, troebel of waterig)
- Jeuk of irritatie aan de opening van de plasbuis
- Bij mannen soms bloed in de urine of het sperma, zwelling van de penis of opgezette lymfeklieren in de lies
- Bij vrouwen soms buikpijn, bekkenpijn of koorts
Het komt ook voor dat urethritis helemaal geen merkbare klachten geeft, waardoor iemand de infectie ongemerkt kan doorgeven aan een seksuele partner.
Mogelijke complicaties
Wanneer de ontsteking lang aanhoudt of onopgemerkt blijft, kan ze zich uitbreiden naar omliggende structuren. Bij mannen kan dat leiden tot een bijbalontsteking (epididymitis) of een ontsteking van de zaadbal (orchitis). De ontsteking kan ook gepaard gaan met proctitis, een ontsteking van het slijmvlies van de endeldarm.
Bronnen:
- Alessi, J., Farrell, R., Toh, E., Zhang, X., Nelson, D., & Jordan, S. J. (2019). Identification of Microbes Associated with the Urethra during Health and Inflammation. Proceedings of IMPRS.
- Werner, R. N., Vader, I., Abunijela, S., Bickel, M., Biel, A., Boesecke, C., Branke, L., Bremer, V., Brockmeyer, N. H., Buder, S., Esser, S., Heuer, R., Köhn, F. M., Mais, A., Nast, A., Pennitz, A., Potthoff, A., Rasokat, H., Sabranski, M., ... Jansen, K. (2025). German evidence- and consensus-based guideline on the management of penile urethritis. Journal der Deutschen Dermatologischen Gesellschaft = Journal of the German Society of Dermatology : JDDG, 23(2), 254-275.
- Zhang, N., Wang, R., Li, X., Liu, X., Tang, Z., & Liu, Y. (2014). Are Ureaplasma spp. a cause of nongonococcal urethritis? A systematic review and meta-analysis. PloS one, 9(12), e113771.
- Bartoletti, R., Wagenlehner, F. M. E., Bjerklund, J. T., Köves, B., Cai, T., Tandogdu, Z., & Bonkat, G. (2019). Management of Urethritis: Is It Still the Time for Empirical Antibiotic Treatments?. European urology focus, 5(1), 29-35.
- Dwari, B., Patro, N., Bhatt, M., & Tripathy, N. (2023). A Retrospective Study of Demographic Profile and Management Appraisal Non-Gonococcal Urethritis in Male Patients Attending a Tertiary Care Hospital in Odisha. Indian Journal of Dermatology.
- Urethritis - NHS - nhs.uk
- Urethritis: MedlinePlus Medical Encyclopedia - medlineplus.gov
- Urethritis - Harvard Health - health.harvard.edu
Gerelateerde termen
Laatst geüpdatet: 14 februari 2026
Dit medisch woordenboek en deze begrippenlijst voeding & gezondheid zijn met zorg samengesteld als naslagwerk en kennisbank. De informatie in dit lexicon is uitsluitend bedoeld ter algemene informatie en vervangt geen professioneel medisch, diëtetisch of voedingskundig advies. Mocht er onverhoopt een fout of onvolledigheid in deze verklarende woordenlijst staan, dan vernemen wij dat graag via info@ahealthylife.nl.
