Wat is valeriaan?

De naam valeriaan verwijst naar een kruidachtige plant die in de wetenschap bekendstaat als Valeriana officinalis. In het dagelijks taalgebruik wordt de term zowel voor de plant zelf als voor preparaten op basis van de wortel gebruikt. Andere benamingen zijn echte valeriaan en grote valeriaan. De plant behoort tot de kamperfoeliefamilie (Caprifoliaceae) en groeit van nature in de gematigde streken van Europa en Azië.

De wortel als werkzaam deel

Het zijn niet de bloemen of bladeren, maar juist de wortelstok waar het om draait. Uit deze ondergrondse delen wordt een extract gewonnen dat al eeuwenlang in verschillende culturen wordt ingezet als mild kalmerend middel. Valeriaan heeft daarmee een lange traditie als plantaardig slaap- en rustmiddel, vooral bij nerveuze spanning en moeite met inslapen.

Werking en wetenschappelijke stand van zaken

Valeriaan wordt doorgaans omschreven als een kruid met milde kalmerende eigenschappen. In onderzoek is gekeken naar het effect op de slaap, met name op de zogenaamde subjectieve inslaaptijd, hoe lang iemand het gevoel heeft nodig te hebben om in slaap te vallen. Sommige studies suggereren dat valeriaan dit kan verkorten. Toch zijn de resultaten van klinische onderzoeken wisselend: niet alle studies vinden hetzelfde effect en er is nog geen eenduidig wetenschappelijk oordeel. Er wordt ook onderzocht of valeriaan de slaapkwaliteit kan verbeteren bij mensen die een kankerbehandeling ondergaan.

Gebruik in de praktijk

In de winkel en apotheek kom je valeriaan tegen in uiteenlopende vormen: als thee, druppels, capsules of tabletten. Het wordt vaak gecombineerd met andere rustgevende kruiden zoals hop of passiebloem. Valeriaan is vrij verkrijgbaar en wordt door veel mensen als een laagdrempelig, natuurlijk alternatief gezien wanneer ze last hebben van onrust of slecht slapen. De kenmerkende, nogal doordringende geur van valeriaanwortel is voor veel mensen direct herkenbaar en niet altijd geliefd.