Wat zijn valpartijen?
Valpartijen zijn onverwachte gebeurtenissen waarbij iemand onbedoeld op de grond of een lager niveau terechtkomt en komen vooral bij ouderen vaak voor.
Iedereen kan een keer vallen, maar wanneer we het in de gezondheidszorg over valpartijen hebben, gaat het om onbedoelde gebeurtenissen waarbij iemand op de grond of een lager niveau belandt. Ook struikelen over een obstakel valt hieronder. Het woord duikt vooral op in de ouderenzorg en geriatrie, waar vallen een van de meest voorkomende en ingrijpende problemen is.
Hoe vaak komt het voor?
Valpartijen komen opvallend veel voor bij ouderen. In verpleeghuizen ligt het percentage bewoners dat binnen een bepaalde periode ten minste één keer valt rond de 43%, zo blijkt uit grootschalig onderzoek. Maar ook zelfstandig wonende ouderen hebben er regelmatig mee te maken. Naarmate mensen ouder worden, neemt het risico toe. Dat heeft te maken met veranderingen in het lichaam die geleidelijk optreden: spieren worden zwakker, het evenwichtsgevoel wordt minder scherp, de reactiesnelheid neemt af en het zicht kan achteruitgaan.
Risicofactoren
Vallen is bijna nooit het gevolg van één enkele oorzaak. Meestal speelt een samenloop van factoren een rol. Uit uitgebreide analyses komen onder meer de volgende risicofactoren naar voren:
- Hogere leeftijd: hoe ouder, hoe groter het risico
- Eerder gevallen zijn: een eerdere val is een van de sterkste voorspellers voor een nieuwe val
- Gebruik van meerdere medicijnen tegelijk (polyfarmacie): sommige medicijnen beïnvloeden het evenwicht, de bloeddruk of de alertheid
- Chronische aandoeningen zoals diabetes, hartproblemen, een doorgemaakte beroerte, de ziekte van Parkinson of depressie
- Kwetsbaarheid (frailty): een verminderde algehele veerkracht van het lichaam
- Ondervoeding: te weinig voedingsstoffen kan leiden tot spierzwakte en verminderde coördinatie
- Alleen wonen en wonen in een stedelijke omgeving
- Roken en alcoholgebruik
- Pijn: chronische pijn kan het bewegingspatroon verstoren
Daarnaast spelen omgevingsfactoren mee: losse kleedjes, gladde vloeren, slechte verlichting of ontbrekende leuningen kunnen een val uitlokken bij iemand die al kwetsbaar is.
Wat maakt valpartijen zo ingrijpend?
Een val kan leiden tot botbreuken, kneuzingen, hoofdletsel en in ernstige gevallen tot langdurige immobiliteit. Maar de gevolgen zijn niet alleen lichamelijk. Veel ouderen ontwikkelen na een val valangst: ze worden bang om opnieuw te vallen en gaan daardoor minder bewegen. Dat leidt juist tot verdere achteruitgang van spierkracht en balans, waardoor het risico op een volgende val toeneemt, een vicieuze cirkel.
In ziekenhuizen en verpleeghuizen vormen valpartijen een van de meest gemelde incidenten. Ze zijn een belangrijke oorzaak van functieverlies bij ouderen en kunnen het verschil maken tussen zelfstandig blijven wonen en afhankelijk worden van zorg.
Bronnen:
- Xu, Q., Ou, X., & Li, J. (2022). The risk of falls among the aging population: A systematic review and meta-analysis. Frontiers in public health, 10, 902599.
- Shao, L., Shi, Y., Xie, X. Y., Wang, Z., Wang, Z. A., & Zhang, J. E. (2023). Incidence and Risk Factors of Falls Among Older People in Nursing Homes: Systematic Review and Meta-Analysis. Journal of the American Medical Directors Association, 24(11), 1708-1717.
- Morris, M. E., Webster, K., Jones, C., Hill, A. M., Haines, T., McPhail, S., Kiegaldie, D., Slade, S., Jazayeri, D., Heng, H., Shorr, R., Carey, L., Barker, A., & Cameron, I. (2022). Interventions to reduce falls in hospitals: a systematic review and meta-analysis. Age and ageing, 51(5).
- Lusardi, M. M., Fritz, S., Middleton, A., Allison, L., Wingood, M., Phillips, E., Criss, M., Verma, S., Osborne, J., & Chui, K. K. (2017). Determining Risk of Falls in Community Dwelling Older Adults: A Systematic Review and Meta-analysis Using Posttest Probability. Journal of geriatric physical therapy (2001), 40(1), 1-36.
- Falls - NHS - nhs.uk
- WHO: Falls.
Gerelateerde termen
Laatst geüpdatet: 14 februari 2026
Dit medisch woordenboek en deze begrippenlijst voeding & gezondheid zijn met zorg samengesteld als naslagwerk en kennisbank. De informatie in dit lexicon is uitsluitend bedoeld ter algemene informatie en vervangt geen professioneel medisch, diëtetisch of voedingskundig advies. Mocht er onverhoopt een fout of onvolledigheid in deze verklarende woordenlijst staan, dan vernemen wij dat graag via info@ahealthylife.nl.