Wat is vitamine B11?

In Nederland wordt foliumzuur vaak aangeduid als vitamine B11, al is die benaming internationaal minder gangbaar. De term folaat verwijst naar de natuurlijke vorm zoals die in voeding voorkomt, terwijl foliumzuur de synthetische variant is die je terugvindt in supplementen en verrijkte voedingsmiddelen. Beide vormen hebben dezelfde functie in het lichaam.

Wat doet vitamine B11 in je lichaam?

Foliumzuur speelt een sleutelrol bij de celdeling en de aanmaak van DNA. Overal waar cellen zich snel vermenigvuldigen (denk aan beenmerg, slijmvliezen en groeiend weefsel) is deze vitamine onmisbaar. Het lichaam heeft folaat ook nodig voor de productie van rode en witte bloedcellen. Wanneer er te weinig beschikbaar is, kunnen rode bloedcellen niet goed rijpen, wat kan leiden tot een specifieke vorm van bloedarmoede waarbij de bloedcellen abnormaal groot worden (megaloblastaire anemie).

Foliumzuur en zwangerschap

De bekendste rol van vitamine B11 ligt bij de vroege ontwikkeling van een ongeboren kind. In de eerste weken na de bevruchting (vaak nog voordat iemand weet dat ze zwanger is) sluit de neurale buis zich. Dat is de voorloper van de hersenen en het ruggenmerg. Bij een tekort aan folaat kan die sluiting onvolledig verlopen, met ernstige aangeboren afwijkingen tot gevolg, zoals spina bifida (een open rug). Daarom wordt vrouwen die zwanger willen worden geadviseerd om al vóór de conceptie voldoende foliumzuur binnen te krijgen. Onderzoek laat zien dat een dagelijkse inname van 400 microgram foliumzuur het risico op zulke neurale buisdefecten aanzienlijk kan verlagen.

Waar zit het in?

Folaat komt van nature voor in groene bladgroenten (spinazie, broccoli, andijvie), peulvruchten, citrusvruchten, volkorenproducten en lever. De naam ‘folaat’ is niet voor niets verwant aan het woord ‘foliage’, bladgroenten zijn een van de rijkste bronnen. Toch is de biologische beschikbaarheid van folaat uit voeding lager dan die van synthetisch foliumzuur, waardoor het via de dagelijkse maaltijd soms lastig is om aan de aanbevolen hoeveelheid te komen.

Tekort en risicogroepen

Een tekort aan vitamine B11 uit zich niet altijd meteen duidelijk. Vroege signalen kunnen zijn: vermoeidheid, prikkelbaarheid en een bleke huidskleur, klachten die passen bij bloedarmoede. Op langere termijn kan een tekort ook leiden tot een pijnlijke, rode tong en verminderde weerstand. Mensen die een verhoogd risico lopen op een tekort zijn onder meer vrouwen die zwanger willen worden, mensen met darmaandoeningen die de opname van voedingsstoffen belemmeren en mensen die weinig groenten en fruit eten. Foliumzuur werkt nauw samen met vitamine B12. Een tekort aan de ene vitamine kan de werking van de andere verstoren.