Wat is vitamine B5?

Achter de naam vitamine B5 gaat pantotheenzuur schuil, een wateroplosbare vitamine die in vrijwel alle voedingsmiddelen voorkomt. Die wijdverspreide aanwezigheid in voeding is niet toevallig: het lichaam heeft pantotheenzuur nodig om co-enzym A (CoA) aan te maken, een stof die bij een groot aantal processen in je cellen een sleutelrol speelt. Zonder voldoende co-enzym A kan het lichaam geen energie vrijmaken uit koolhydraten, vetten en eiwitten en stokt ook de opbouw en afbraak van die stoffen.

Wat doet vitamine B5 in je lichaam?

Co-enzym A (het eindproduct waarvoor je lichaam pantotheenzuur nodig heeft) is betrokken bij de stofwisseling op een manier die je kunt vergelijken met een schakel die overal terugkomt. Het speelt mee bij de verbranding van voedingsstoffen voor energie, bij de aanmaak van vetzuren en cholesterol en bij de productie van steroïdhormonen zoals cortisol en geslachtshormonen. Ook de vorming van porfyrinen, bouwstenen van hemoglobine in je rode bloedcellen, hangt ervan af. Daarnaast is pantotheenzuur belangrijk voor een gezonde werking van de huid en slijmvliezen; het ondersteunt de normale functie van epitheelweefsel.

Waar zit het in?

Pantotheenzuur komt in bijna alle voedingsmiddelen voor, maar sommige bronnen zijn rijker dan andere. Denk aan vlees, eieren, volkorenproducten, peulvruchten, melk en zuivelproducten, groenten en fruit. Daarnaast produceren darmbacteriën een zekere hoeveelheid pantotheenzuur, al is niet precies bekend hoeveel dat bijdraagt aan je totale voorziening.

Tekort en gevoeligheid

Juist doordat vitamine B5 zo breed in voeding aanwezig is, komt een tekort bij mensen zelden voor. Toch is het niet onmogelijk: bij langdurige en ernstige ondervoeding kan een gebrek ontstaan dat zich uit als een branderig of pijnlijk gevoel in de voeten, ook wel het burning feet-syndroom genoemd. Omdat het een wateroplosbare vitamine is, slaat je lichaam er geen grote voorraden van op, wat je niet nodig hebt, verlaat het lichaam via de urine. Dat betekent dat je het regelmatig via je voeding moet binnenkrijgen.

Vitamine B5 en het brein

Recenter onderzoek heeft aangetoond dat de hoeveelheid pantotheenzuur in bepaalde hersengebieden verlaagd kan zijn bij neurodegeneratieve aandoeningen zoals de ziekte van Parkinson met dementie, de ziekte van Alzheimer, de ziekte van Huntington en dementie met Lewy-lichaampjes. Wat die verlaagde niveaus precies betekenen (of ze een oorzaak, een gevolg of een begeleidend verschijnsel zijn) is nog onderwerp van onderzoek. Het wijst er in elk geval op dat de energiehuishouding in de hersenen bij deze ziekten verstoord raakt en dat pantotheenzuur daar een rol in speelt.