Wat is voedselallergie?

Wanneer je een voedselallergie hebt, reageert je immuunsysteem op bepaalde eiwitten in voedsel alsof het om schadelijke indringers gaat. Je lichaam maakt dan antistoffen aan, meestal van het type IgE (immunoglobuline E), die gericht zijn tegen die specifieke voedseleiwitten. Bij een volgend contact met datzelfde voedsel herkennen deze antistoffen het eiwit en zetten ze een kettingreactie in gang, waarbij stoffen als histamine vrijkomen. Die stoffen veroorzaken de klachten die je bij een allergische reactie merkt.

Dat is meteen het grote verschil met voedselintolerantie, een term die er vaak mee verward wordt. Bij een intolerantie (denk aan lactose-intolerantie) speelt het immuunsysteem geen rol. Je lichaam kan een bepaalde stof simpelweg niet goed verteren, wat vervelende buikklachten geeft maar geen allergische reactie. Bij een echte voedselallergie is het afweersysteem wél actief betrokken en dat maakt de reacties potentieel ernstiger.

Hoe ontstaat het?

Waarom het immuunsysteem bij sommige mensen op hol slaat bij contact met onschuldige voedseleiwitten, is niet volledig opgehelderd. Er speelt een combinatie van aanleg en omgeving. Voedselallergie komt vaker voor bij mensen die ook andere allergische aandoeningen hebben, zoals eczeem, hooikoorts of astma, een patroon dat artsen wel de atopische mars noemen. Kinderen ontwikkelen vaker een voedselallergie dan volwassenen; bij een deel van hen verdwijnt de allergie naarmate ze ouder worden, vooral bij allergie voor koemelk en ei.

Veelvoorkomende allergenen

De voedingsmiddelen die het vaakst een allergische reactie uitlokken zijn:

• Koemelk
• Kippenei
• Pinda’s en noten
• Vis en schaaldieren
• Tarwe
• Soja

In Europa geeft naar schatting zo’n 1 tot 4% van de volwassenen een bevestigde voedselallergie bij een gecontroleerde voedselprovocatietest, terwijl veel meer mensen (tot zo’n 20%) zélf denken dat ze een voedselallergie hebben. Dat verschil laat zien hoe vaak voedselintolerantie of andere klachten worden aangezien voor een allergie.

Wat merk je eraan?

De klachten ontstaan meestal binnen enkele minuten tot twee uur na het eten van het betreffende voedsel. Ze kunnen mild zijn, maar ook heel heftig. Veelvoorkomende verschijnselen zijn jeuk of tintelingen in de mond, gezwollen lippen of tong, netelroos (galbulten), buikpijn, misselijkheid, braken en diarree. Sommige mensen krijgen ook luchtwegklachten zoals hoesten of een benauwde keel.

In zeldzame gevallen treedt anafylaxie op: een ernstige, levensbedreigende reactie waarbij de bloeddruk daalt, de luchtwegen sterk vernauwen en iemand in shock kan raken. Zelfs een heel kleine hoeveelheid van het allergeen kan zo’n reactie uitlokken.

De diagnose van een voedselallergie begint met een zorgvuldig gesprek over de klachten, gevolgd door bloedonderzoek op specifieke IgE-antistoffen, een huidpriktest, of een combinatie daarvan. De meest betrouwbare manier om een voedselallergie vast te stellen is een orale voedselprovocatietest, waarbij onder medisch toezicht kleine, oplopende hoeveelheden van het verdachte voedsel worden gegeven.