Wat is een voedselinfectie?

Wanneer je voedsel eet dat besmet is met schadelijke micro-organismen (bacteriën, virussen of parasieten) kan je lichaam daar ziek van worden. Dat is wat we een voedselinfectie noemen. De term wordt soms door elkaar gebruikt met voedselvergiftiging, maar strikt genomen is er een verschil: bij een voedselinfectie vermenigvuldigen de ziekteverwekkers zich in je lichaam en veroorzaken ze daar de klachten, terwijl bij een voedselvergiftiging giftige stoffen (toxinen) in het voedsel zelf de boosdoener zijn. In de praktijk lopen beide begrippen vaak in elkaar over, omdat sommige bacteriën zowel in je lichaam groeien als toxinen produceren.

Hoe het ontstaat

De besmetting vindt meestal plaats doordat voedsel niet goed is bereid, bewaard of verwerkt. Rauw vlees, ongewassen groenten, ongepasteuriseerde zuivel en besmet water zijn veelvoorkomende bronnen. Bacteriën als Salmonella, Campylobacter en E. coli behoren tot de bekendste verwekkers. Daarnaast kunnen virussen zoals het norovirus en parasieten een rol spelen. Besmetting kan ook plaatsvinden via kruisbesmetting, bijvoorbeeld wanneer rauw kippenvlees in aanraking komt met voedsel dat niet meer verhit wordt. Temperatuur speelt een grote rol: bacteriën groeien het snelst bij kamertemperatuur en worden geremd door koeling, al kan Salmonella zich zelfs bij lage koeltemperaturen nog langzaam vermenigvuldigen.

Wat je eraan merkt

De klachten beginnen meestal binnen enkele uren tot een paar dagen na het eten van besmet voedsel, al kan het bij sommige verwekkers weken duren. De meest voorkomende verschijnselen zijn:

• Buikkrampen en buikpijn
• Diarree, soms met bloed
• Misselijkheid en overgeven
• Koorts
• Algeheel ziek voelen

In zeldzamere gevallen kan het zenuwstelsel worden aangetast, met klachten als wazig zien, hoofdpijn, tintelingen of spierzwakte. Bij de meeste mensen zijn de klachten gelukkig mild en verdwijnen ze binnen een week vanzelf. Jonge kinderen, ouderen en mensen met een verzwakt afweersysteem lopen meer risico op een ernstiger verloop.

Hoe vaak en bij wie

Voedselinfecties komen wereldwijd zeer veel voor. Er zijn meer dan 250 verschillende voedselgerelateerde ziekten beschreven. Uitbraken zijn niet beperkt tot warme landen of slechte hygiëne, ook in welvarende landen komen regelmatig uitbraken voor, bijvoorbeeld via besmette chocoladeproducten of verse groenten. Salmonella is een van de meest onderzochte verwekkers en wordt in verband gebracht met uiteenlopende voedselbronnen: van kippenvlees en eieren tot vers fruit en kruiden. Bepaalde Salmonella-varianten, zoals S. Javiana, worden niet alleen via voedsel maar ook via contact met dieren overgedragen.