Wat is voorwerp inslikken?

Wanneer iemand een vreemd voorwerp inslikt, komt er een object in het spijsverteringskanaal terecht dat daar niet thuishoort. In de medische wereld wordt dit ook wel corpus alienum ingestie genoemd, of simpelweg een vreemd lichaam in het maag-darmkanaal. Het gaat dan om uiteenlopende voorwerpen: van munten, knikkers en kleine speelgoedonderdelen tot visgraten, botjes of stukken voedsel die in de slokdarm blijven steken.

Bij wie komt het voor?

Het inslikken van voorwerpen komt het vaakst voor bij jonge kinderen, vooral tussen de zes maanden en zes jaar oud. In die leeftijdsfase stoppen kinderen van alles in hun mond om de wereld te verkennen. Uit onderzoek blijkt dat jongens er vaker mee in het ziekenhuis belanden dan meisjes, in grote studies was ruim 60% van de kinderen die een voorwerp hadden ingeslikt een jongen. Bij volwassenen speelt het vooral bij mensen met een psychiatrische aandoening, bij ouderen (door verminderde sensibiliteit in de keel), bij alcoholintoxicatie en soms bij gedetineerden.

Wat er in het lichaam gebeurt

De meeste ingeslikte voorwerpen volgen de natuurlijke weg door het spijsverteringskanaal en verlaten het lichaam vanzelf via de ontlasting, zonder noemenswaardige schade aan te richten. Er zijn echter situaties waarin dat niet het geval is. Een voorwerp kan blijven steken op plekken waar het kanaal van nature nauwer is: in de slokdarm (vooral ter hoogte van de bovenste slokdarmsfincter), bij de overgang van slokdarm naar maag, of bij de pylorus (de uitgang van de maag). Hoe groter of onregelmatiger het voorwerp, hoe groter de kans dat het ergens vastloopt.

Risicovolle voorwerpen

Niet alle ingeslikte voorwerpen zijn even gevaarlijk. Er zijn drie categorieën die als bijzonder risicovol worden beschouwd:

• Knoopcelbatterijen (ook wel schijfbatterijen genoemd): deze kunnen binnen enkele uren ernstige brandwonden veroorzaken in de slokdarm door een elektrochemische reactie met het slijmvlies.
• Magneten: vooral wanneer een kind meerdere magneten inslikt, of een magneet in combinatie met een metalen voorwerp. De magneten trekken elkaar aan dwars door de darmwand heen, waardoor het weefsel bekneld raakt en kan afsterven. Dit kan leiden tot perforatie (een gat in de darmwand) of fistelvorming.
• Scherpe voorwerpen: naalden, spelden, visgraten of stukjes bot kunnen het slijmvlies beschadigen en in zeldzame gevallen de wand van het spijsverteringskanaal doorprikken.

Wat iemand eraan merkt

De klachten hangen sterk af van het type voorwerp en waar het zich bevindt. Een voorwerp dat vastzit in de slokdarm kan zorgen voor slikklachten, kwijlen, pijn achter het borstbeen, een gevoel dat er iets vastzit, of braken. Bij jonge kinderen zijn de signalen soms minder duidelijk: ze kunnen weigeren te eten, onrustig zijn of onverklaarbaar huilen. Belangrijk is dat het ontbreken van klachten niet betekent dat er niets aan de hand is, een kind kan een voorwerp hebben ingeslikt zonder dat ouders het hebben gezien en soms geeft zelfs een risicovol object aanvankelijk weinig symptomen.

Wanneer een voorwerp eenmaal in de maag is aangekomen, verloopt de passage meestal zonder problemen. Complicaties zoals een verstopping, bloeding of perforatie zijn zeldzaam maar kunnen ernstig zijn, vooral bij de risicovolle categorieën die hierboven zijn beschreven.

Bij verdenking op het inslikken van een voorwerp worden in het ziekenhuis doorgaans röntgenfoto’s gemaakt (van de mond tot en met de buik) om te bepalen of er inderdaad iets zichtbaar is, waar het zich bevindt en hoe groot het is. Niet alle materialen zijn zichtbaar op een röntgenfoto; sommige voorwerpen, zoals visgraten of plastic, zijn lastig te herkennen en vereisen soms aanvullende beeldvorming.