Wat is winderigheid?

Iedereen laat winden, gemiddeld zo’n veertien keer per dag, al merk je daar lang niet altijd iets van. Winderigheid (ook wel flatulentie genoemd) verwijst naar het vrijkomen van gas uit de darmen via de anus. Het is een volkomen natuurlijk onderdeel van de spijsvertering, maar wanneer het opvallend vaak voorkomt of gepaard gaat met een sterke geur, kan het als hinderlijk worden ervaren.

Hoe ontstaan darmgassen?

Het gas in je darmen heeft twee hoofdbronnen. Ten eerste slik je bij het eten, drinken en praten voortdurend kleine hoeveelheden lucht in. Een deel daarvan komt via een boer weer omhoog, maar een ander deel reist verder door het spijsverteringskanaal. De tweede (en vaak belangrijkste) bron is de fermentatie van voedselresten door bacteriën en gisten in de dikke darm. Vooral koolhydraten die niet volledig in de dunne darm worden verteerd, dienen als voedsel voor deze darmbacteriën. Bij dat fermentatieproces komen gassen vrij, waaronder waterstof, kooldioxide en methaan. De typische geur die soms vrijkomt, is grotendeels te wijten aan kleine hoeveelheden zwavelverbindingen.

Wat kan extra winderigheid veroorzaken?

Bepaalde voedingsmiddelen staan erom bekend meer gasvorming op te wekken. Vezelrijke producten zoals peulvruchten, kool en uien bevatten koolhydraten die moeilijker verteerbaar zijn en daardoor meer fermentatie in de dikke darm uitlokken. Wanneer je plotseling meer vezels gaat eten, kan je lichaam daar tijdelijk extra gas bij produceren, vaak went dit na verloop van tijd. Ook voedselintoleranties spelen een rol: bij lactose-intolerantie bijvoorbeeld wordt melksuiker onvoldoende afgebroken in de dunne darm doordat het enzym lactase ontbreekt of verminderd actief is. De onverteerde lactose belandt in de dikke darm, waar bacteriën er gas van maken.

Naast voeding kunnen ook koolzuurhoudende dranken, kauwgom en snel eten bijdragen aan extra lucht in het maag-darmkanaal. Daarnaast wordt overmatige winderigheid regelmatig gezien bij functionele darmaandoeningen zoals het prikkelbare darmsyndroom (PDS), waarbij de gasproductie, de doorvoer van gas door de darm of de gevoeligheid voor gas verstoord kan zijn.

Wat merk je eraan?

Naast het laten van winden zelf (al dan niet met geluid en geur) kan ophoping van gas in de darmen leiden tot een opgeblazen gevoel, een zichtbaar bolle buik en krampachtige buikpijn. Bij de meeste mensen zijn deze klachten mild en voorbijgaand. De mate waarin iemand last heeft, hangt niet alleen af van de hoeveelheid gas, maar ook van hoe gevoelig de darm is: sommige mensen ervaren al ongemak bij een normale hoeveelheid gas, terwijl anderen nauwelijks iets merken.