Wat is de ziekte van Crohn?

Wanneer het afweersysteem zich ten onrechte richt tegen gezond weefsel in het eigen spijsverteringskanaal, kan er een hardnekkige ontsteking ontstaan die niet vanzelf overgaat. Dat is in de kern wat er bij de ziekte van Crohn gebeurt. Het is een chronische aandoening die valt onder de inflammatoire darmziekten (afgekort IBD). De andere bekende vorm van IBD is colitis ulcerosa, waarbij de ontsteking zich beperkt tot de dikke darm. Bij Crohn kan in principe elk stuk van het spijsverteringskanaal aangedaan zijn (van de mond tot de anus) al zit de ontsteking het vaakst in het laatste deel van de dunne darm (het ileum) en het begin van de dikke darm.

Hoe de ontsteking ontstaat

De precieze oorzaak is nog niet opgehelderd. Wat wel duidelijk is, is dat het immuunsysteem een verkeerde reactie vertoont: het valt lichaamseigen darmweefsel aan alsof het een indringer is. Daardoor raken de darmwanden chronisch ontstoken en verdikt. Verschillende factoren spelen hierbij een rol:

• Erfelijke aanleg: de ziekte komt vaker voor binnen families. Mensen van Europese en met name Oost-Europees-Joodse afkomst hebben een verhoogd risico, al neemt het aantal gevallen in alle bevolkingsgroepen toe.
• Het immuunsysteem: het lichaam reageert overmatig op normale darmbacteriën, wat de ontsteking in gang zet en in stand houdt.
• Omgevingsfactoren: roken is een bekende risicofactor die het beloop van de ziekte ongunstig kan beïnvloeden.

De ziekte openbaart zich meestal tussen het 15e en 35e levensjaar, maar kan op elke leeftijd optreden. De laatste jaren wordt Crohn ook vaker vastgesteld bij oudere volwassenen.

Wat iemand eraan merkt

De klachten hangen sterk af van welk deel van het darmkanaal ontstoken is. Veelvoorkomende verschijnselen zijn diarree (soms met bloed en slijm), buikpijn (vooral onder in de buik) en een algemeen gevoel van ziek zijn. Daarnaast kunnen gewichtsverlies, koorts en vermoeidheid optreden. Omdat de ontsteking de opname van voedingsstoffen kan verstoren, is bloedarmoede een veel voorkomende bijkomstigheid.

Opvallend is dat Crohn zich ook buiten de darmen kan laten gelden. Gewrichtsklachten, huiduitslag (zoals erythema nodosum) en oogontstekingen komen geregeld voor bij mensen met deze aandoening. Op langere termijn kan de chronische ontsteking leiden tot vernauwingen in de darm, wat een darmobstructie kan veroorzaken. Ook is het risico op darmkanker verhoogd.

Kenmerkend beloop

Een van de meest typerende eigenschappen van Crohn is het grillige verloop. De meeste mensen ervaren afwisselend periodes met flinke klachten (opvlammingen) en periodes waarin de ziekte rustig is en er weinig tot geen klachten zijn. Hoe heftig die opvlammingen zijn en hoe lang de rustige periodes duren, verschilt enorm van persoon tot persoon. Bij sommige mensen verloopt de ziekte relatief mild en beheersbaar, terwijl het bij anderen snel kan uitbreiden naar andere delen van het darmkanaal met ernstige klachten tot gevolg.