Ouder worden gaat vaak gepaard met ontstekingen in je lichaam die niet direct voelbaar zijn, maar op de lange termijn wel schade aanrichten. Wetenschappers noemen dit fenomeen ‘inflammaging’: een combinatie van ontsteking en veroudering. Deze sluipende ontstekingen spelen een rol bij tal van ouderdomskwalen, van hart- en vaatziekten tot gewrichtsproblemen. Nieuw onderzoek toont aan dat mindfulness deze processen kan vertragen.
Wetenschappers brachten de resultaten van 89 verschillende studies samen om te kijken wat mindfulness doet met ontstekingen en biologische veroudering. In totaal waren meer dan 8.400 volwassenen betrokken bij de onderzoeken, zowel gezonde mensen als mensen met gezondheidsproblemen. De deelnemers volgden verschillende vormen van mindfulness, zoals mindfulness-based stress reduction, maar ook tai-chi en wandelmeditatie. De programma’s duurden gemiddeld acht weken, hoewel sommige slechts een week liepen en andere ruim twee jaar.
Ontstekingsmarkers dalen aanzienlijk
De onderzoekers keken naar specifieke stoffen in het bloed die wijzen op ontsteking. Drie belangrijke markers werden gemeten: CRP, IL-6 en TNF-alfa. Deze stoffen komen vrij wanneer je lichaam met ontstekingen te maken heeft. Bij mensen die mindfulness beoefenden, daalden alle drie deze waarden. Vooral IL-6 liet een sterke afname zien. Dit is interessant omdat verhoogde ontstekingswaarden in verband worden gebracht met een snellere veroudering en een groter risico op ziektes zoals diabetes type 2 en hart- en vaataandoeningen.
Wat ook opviel is dat mensen met een bestaande ziekte meer baat leken te hebben bij mindfulness wat betreft de TNF-alfa waarden. Deze marker speelt een belangrijke rol bij auto-immuunziektes en chronische ontstekingen. De onderzoekers zagen dat het type mindfulness ook uitmaakt: alternatieve vormen zoals tai-chi en loopmeditatie werkten soms net zo goed of zelfs beter dan de bekendere methodes.
Je cellen worden biologisch gezien jonger
Naast ontstekingen keken de wetenschappers ook naar telomeren. Dit zijn beschermkapjes aan de uiteinden van je DNA-strengen. Elke keer dat een cel zich deelt, worden deze telomeren een beetje korter. Uiteindelijk worden ze zo kort dat de cel niet meer goed kan functioneren of zich kan delen. De lengte van je telomeren wordt daarom gezien als een marker voor je biologische leeftijd, die kan afwijken van je werkelijke leeftijd in jaren.
Bij mensen die mindfulness beoefenden, werden de telomeren niet alleen langer, maar werd er ook meer activiteit gemeten van telomerase. Dit is een enzym dat de telomeren kan herstellen en beschermen. Vooral de telomeeractiviteit nam flink toe, wat erop wijst dat de cellen beter in staat waren zichzelf te beschermen tegen veroudering. Dit mechanisme kan verklaren waarom mensen die regelmatig mediteren vaak biologisch jonger blijken te zijn dan hun leeftijdsgenoten.
Ook je bloedvaten profiteren
De studie bracht nog iets anders aan het licht: mindfulness heeft een gunstig effect op je bloedvaten. De stijfheid van je slagaders nam af en de functie van het endotheel (het dunne laagje cellen aan de binnenkant van je bloedvaten) verbeterde. Stijve bloedvaten en een slecht functionerend endotheel verhogen het risico op hoge bloeddruk, hart- en vaatziekten en beroertes. Door regelmatig te mediteren of andere mindfulness-oefeningen te doen, blijven je bloedvaten dus soepeler en werken ze beter.
De onderzoekers merkten op dat leeftijd, BMI en de lengte van het mindfulness-programma weinig invloed hadden op de resultaten. Dit betekent dat zowel jongere als oudere mensen, slanke en mensen met overgewicht, allemaal profijt kunnen hebben van deze oefeningen. Ook maakt het niet zoveel uit of je acht weken traint of een jaar lang, de effecten zijn vergelijkbaar.
Wat dit voor jou betekent
Inflammaging is niet iets waar je direct last van hebt, maar het stapelt zich over de jaren op. Door vroeg te beginnen met mindfulness-oefeningen, kun je dit proces vertragen of misschien zelfs omkeren. Je hoeft geen uren per dag te mediteren om effect te zien. Al een paar minuten bewust ademhalen of een korte body scan kan helpen. Zoek een vorm die bij je past, of dat nu stilzitten is, tai-chi of juist een wandeling waarbij je bewust let op je omgeving. Het maakt niet uit welke vorm je kiest, zolang je het regelmatig doet.
Als je wilt beginnen, probeer dan dagelijks tien minuten te reserveren. Blijf niet te lang zoeken naar de perfecte methode, beter een eenvoudige techniek die je volhoudt dan een ingewikkeld programma waar je na een week mee stopt. Apps kunnen helpen om structuur te brengen, maar een simpele ademhalingstechniek werkt ook prima. Let op je in- en uitademing, en als je gedachten afdwalen, breng je de aandacht rustig terug. Dat is eigenlijk al voldoende om het proces op gang te brengen.
Slotwoord
Mindfulness blijkt meer te doen dan alleen je geest kalmeren. Het beïnvloedt je lichaam tot op cellulair niveau door ontstekingen te remmen en biologische veroudering tegen te gaan. De bevindingen zijn gebaseerd op tientallen studies en tonen aan dat je met een toegankelijke, gratis methode je gezondheid kunt verbeteren. Of je nu kiest voor meditatie, tai-chi of een andere vorm, de boodschap is helder: bewust stilstaan bij het moment kan je helpen om gezonder oud te worden (bron: Examine.com).
