Je eerste kop koffie van de dag doet meer dan je wakker maken. Mensen voelen zich na die ochtendkoffie duidelijk vrolijker en enthousiaster, zo blijkt uit nieuw onderzoek. Het effect is opvallend sterk in de ochtend, maar neemt later op de dag af. Cafeïne lijkt vooral in die eerste uren na het opstaan een boost te geven aan je humeur. Of je nu een dagelijkse koffiedrinker bent of af en toe een kopje pakt, maakt daarbij niet veel uit.
Wetenschappers van de Universiteit Bielefeld volgden gedurende vier weken 236 jonge volwassenen in Duitsland. De deelnemers vulden zeven keer per dag korte vragenlijsten in op hun smartphone. Daarin gaven ze aan hoe ze zich op dat moment voelden en of ze in de voorgaande negentig minuten iets met cafeïne hadden gedronken. Door deze aanpak kregen de onderzoekers een goed beeld van hoe koffie werkt in het dagelijks leven, niet alleen in een gecontroleerde laboratoriumsetting.
Waarom je je na koffie beter voelt
Cafeïne blokkeert bepaalde receptoren in je hersenen die adenosine binden. Adenosine zorgt normaal gesproken voor een gevoel van vermoeidheid. Door dit te blokkeren voel je je alerter en energieker. Tegelijkertijd verhoogt cafeïne de activiteit van dopamine in specifieke hersengebieden. Dopamine wordt vaak in verband gebracht met een beter humeur en meer alertheid. Dit verklaart waarom je je na een kop koffie niet alleen wakkerder voelt, maar ook gewoon prettiger.
De onderzoekers ontdekten dat mensen zich op ochtenden met koffie significant gelukkiger en enthusiaster voelden dan op vergelijkbare momenten zonder cafeïne. Ook negatieve gevoelens zoals verdriet speelden een rol, al waren die effecten minder sterk. Na het drinken van koffie voelden deelnemers zich iets minder verdrietig of van streek. In tegenstelling tot de boost in positieve emoties, hing dit effect niet samen met het tijdstip van de dag.
Iedereen reageert hetzelfde
Een verrassende uitkomst was dat het niet uitmaakte hoeveel koffie je normaal drinkt of hoe je mentale gesteldheid is. Mensen met weinig of juist veel cafeïnegebruik ervoeren vergelijkbare effecten. Ook maakte het geen verschil of iemand last had van angstklachten, depressieve symptomen of slaapproblemen. De relatie tussen cafeïne en stemming bleek bij alle groepen vrij constant te zijn.
De onderzoekers hadden verwacht dat mensen met meer angst misschien nerveuzer zouden worden van koffie, maar dat was niet het geval. Wel benadrukten ze dat mensen die slecht op cafeïne reageren, het waarschijnlijk al vermijden. Het onderzoek omvatte geen mensen die helemaal geen cafeïne gebruiken, dus over die groep kunnen ze niets zeggen.
Ontwenning of gewoon effect?
Een vraag die nog open blijft, is of het positieve effect van ochtendkoffie komt doordat het milde ontwenningsverschijnselen opheft. Zelfs bij mensen die matig cafeïne gebruiken, kunnen ’s ochtends lichte ontwenningssymptomen optreden na een nacht zonder koffie. Die eerste kop zou dan vooral werken omdat het die klachten wegneemt. Of het effect echt los staat van ontwenning, is nog niet helemaal duidelijk. Verder onderzoek moet daar meer helderheid over verschaffen.
Wat wel vaststaat, is dat cafeïnegebruik wereldwijd enorm populair is. Ongeveer tachtig procent van alle volwassenen drinkt regelmatig iets met cafeïne. Het gebruik van stimulerende middelen gaat ver terug in de menselijke geschiedenis. Zelfs wilde dieren blijken cafeïne te waarderen. Bijen en hommels geven bijvoorbeeld de voorkeur aan nectar van planten die cafeïne bevatten.
Let op je inname
Al zijn de resultaten positief, de onderzoekers waarschuwen wel voor overmatig gebruik. Te veel cafeïne kan leiden tot afhankelijkheid en brengt verschillende gezondheidsrisico’s met zich mee. Drink je later op de dag nog koffie, dan kan dat je slaap verstoren. Een slechte nachtrust heeft weer invloed op hoe je je de volgende dag voelt, waardoor je in een negatieve spiraal kunt belanden.
Wil je het positieve effect van ochtendkoffie behouden zonder problemen? Probeer dan niet te laat op de dag cafeïne te gebruiken. Voor de meeste mensen betekent dat: na drie of vier uur ’s middags geen koffie meer. Zo profiteer je van de stemmingsboost in de ochtend, zonder dat je slaap eronder lijdt.
Slotwoord
Ochtendkoffie blijkt meer te doen dan alleen je helpen wakker te worden. Het verbetert je stemming en zorgt voor meer enthousiasme, vooral in de eerste uren na het opstaan. Dit effect geldt voor vrijwel iedereen, ongeacht hoeveel koffie je normaal drinkt. Cafeïne werkt door bepaalde processen in je hersenen te beïnvloeden, wat leidt tot meer alertheid en een beter gevoel. Toch blijft het belangrijk om matig te blijven met je cafeïne-inname en vooral niet te laat op de dag te drinken. Zo haal je het beste uit je ochtendkoffie zonder negatieve gevolgen voor je slaap en gezondheid (bron: MedicalXpress).
