Je koopt een kant-en-klaar gerecht in de supermarkt en checkt braaf het etiket op bekende allergenen zoals noten of gluten. Maar wat als er ingrediënten in zitten die wel een levensbedreigende reactie kunnen veroorzaken, maar niet op de verplichte allergenenlijst staan? Britse onderzoekers slaan alarm en willen dat de huidige lijst wordt aangepast aan de realiteit van vandaag.
Verborgen gevaren in je eten
Tussen 2002 en 2023 onderzochten Britse wetenschappers bijna 3000 gevallen van anafylaxie, een ernstige allergische reactie die je leven kan bedreigen. Van al die gevallen bleken er 413 veroorzaakt door ingrediënten die je niet terugvindt op de huidige allergenenlijst. Nog schokkender: twee van deze gevallen waren dodelijk.
Anafylaxie is geen gewone allergische reactie, maar een ernstige allergische reactie waarbij het immuunsysteem overactief reageert. Je lippen, tong of keel zwellen plotseling op. Ademhalen wordt moeilijk door benauwdheid en een piepend geluid. Het voelt alsof iemand je keel dichtknijpt. Daarnaast kunnen huiduitslag, hevige jeuk, duizeligheid en misselijkheid optreden. Je hartslag schiet omhoog terwijl je bloeddruk juist daalt. Bij deze signalen moet je direct 112 bellen.
Van de acht voorgestelde allergenen verdienen vier ingrediënten volgens de onderzoekers de hoogste prioriteit: geiten- of schapenmelk, boekweit, erwten + linzen en pijnboompitten. Deze ingrediënten veroorzaken zo regelmatig zware allergische reacties dat waarschuwingsetiketten noodzakelijk zouden zijn, aldus de experts.
Allergenen soms verborgen
Het probleem is dat deze ingrediënten soms verborgen zijn in kant-en-klare producten, zoals pijnboompitten in groene pesto, waar veel mensen geen rekening mee houden. Voor iemand met een pijnboompitten-allergie kan zo’n potje pesto een medisch noodgeval betekenen. Hetzelfde geldt voor erwten. Erwteneiwit duikt steeds vaker op in allerlei voedingsmiddelen, ook in producten waar je het totaal niet zou verwachten. Mensen met een erwtenallergie hebben geen idee dat ze risico lopen, omdat erwten niet op de verplichte allergenenlijst staan.
Simone Miles van Allergy UK vertelt aan de BBC: “We volgen nieuwe allergenen nauwlettend en hebben onlangs advies gegeven aan mensen met een erwtenallergie. Erwten staan niet bij de veertien allergenen die wettelijk vermeld moeten worden, maar erwteneiwit wordt steeds vaker toegevoegd aan een breed scala aan voedingsmiddelen.”
De huidige lijst is verouderd
De Europese allergenenlijst die nu geldt, stamt uit 2011 en bevat veertien ingrediënten. Denk aan bekende boosdoeners zoals glutenbevattende granen, noten, eieren, melk, vis, schaaldieren, soja, selderij, mosterd, sesamzaad en lupine. Deze lijst was destijds gebaseerd op de best beschikbare gegevens, maar de wereld van voedselallergieën blijft niet stilstaan.
Onze eetgewoonten veranderen. We eten meer gevarieerd dan vijftien jaar geleden. Internationale keukens zijn gemeengoed geworden. Plantaardige eiwitten zoals erwten en linzen zijn populair geworden door de opkomst van vleesvervangers. Boekweit is van obscuur graansoort uitgegroeid tot trendy superfood. Door deze verschuivingen komen mensen vaker in contact met ingrediënten die vroeger zeldzaam waren.
Dr. Dominique Sabouraud-Leclerc, hoofdonderzoeker van het Allergy Vigilance Network, zegt hierover: “Het bewijs van toenemende reacties op een breder scala aan voedingsmiddelen suggereert dat het tijd is om de lijst met voedingsmiddelen met verplichte etikettering te herzien.”
Meer allergenen in de wachtrij
Naast de vier prioritaire allergenen houden onderzoekers nog vier andere ingrediënten in de gaten. Alfa-gal komt voor in rood vlees zoals rundvlees en lamsvlees. Kiwi’s veroorzaken bij sommige mensen een tintelend gevoel in de mond, maar kunnen ook ernstiger reacties geven. Bijenproducten zoals honing, was en stuifmeel staan eveneens op het lijstje van verdachten. Ook appels kunnen bij gevoelige mensen problemen veroorzaken.
Het is opvallend dat sommige van deze allergenen niet nieuw zijn, maar wel vaker voorkomen. Kiwi-allergie bestaat al langer, maar door de toegenomen consumptie van dit fruit zien artsen meer gevallen. Hetzelfde geldt voor bijenproducten, de populariteit van rauwe honing en andere ‘natuurlijke’ producten brengt meer mensen in contact met potentiële allergenen.
De uitdagingen van moderne etikettering
De Food Standards Agency erkent dat veel meer voedingsmiddelen allergieën kunnen veroorzaken dan de huidige veertien op de lijst. Symptomen kunnen razendsnel optreden, gezwollen lippen en keel, ademhalingsmoeilijkheden. Voor mensen met allergieën is correct etiketteren letterlijk een kwestie van leven of dood.
Maar moderne verkoop brengt nieuwe problemen. Allergy UK maakt zich zorgen over platforms zoals TikTok Shop, waar veel producten geen duidelijke en nauwkeurige etikettering hebben. Online verkoop van voedsel groeit explosief, maar de kwaliteit van productinformatie houdt niet altijd gelijke tred.
Een kwestie van tijd
Of de allergenenlijst daadwerkelijk wordt uitgebreid, hangt af van Europese regelgevers. Zij moeten de wetenschappelijke gegevens beoordelen en afwegen tegen praktische bezwaren van de voedingsindustrie. Uitbreiding van de lijst betekent immers extra kosten en administratie voor producenten.
Toch lijkt verandering onvermijdelijk. De cijfers spreken voor zich: 413 gevallen van levensbedreigende anafylaxie door ingrediënten die niet op de lijst staan, is geen statistisch toeval. Het toont aan dat onze kennis van voedselallergieën vooruitgaat en de regelgeving moet volgen.
Voor nu blijft het belangrijk dat je als consument oplettend bent. Lees etiketten zorgvuldig, ook van bekende producten, recepturen kunnen veranderen. Heb je een bekende allergie, neem dan altijd je medicatie mee en wees extra voorzichtig bij nieuwe of onbekende producten.
De wetenschap evolueert, ons eten evolueert, en hopelijk evolueert binnenkort ook de allergenenlijst mee. Want iedereen verdient het om veilig te kunnen eten, zonder verborgen risico’s (bron: Voeding Nu).
Hoeveel weet jij over gezondheid? Doe de kennistest over voeding in 30 vragen!
