Met Pasen eten we traditiegetrouw meer eieren dan normaal. Maar hoe gezond is dat eigenlijk? De meningen hierover lopen uiteen. Het RIVM waarschuwde de afgelopen week dat eieren van buitenlopende hobbykippen gezondheidsrisico’s met zich meebrengen. Ondertussen laat een recente grootschalige studie juist zien dat je met een gerust hart kunt genieten van een gewoon supermarkt-eitje bij het paasontbijt. In dit artikel zetten we de nieuwste inzichten over eieren voor je op een rij.
Het RIVM waarschuwde afgelopen week om geen eieren meer te eten van hobbykippen uit eigen tuin (1). Uit onderzoek op zestig locaties in Nederland blijkt dat deze eieren vaak vervuild zijn met PFAS. Bij meer dan de helft van de locaties overschrijdt één ei per week al de veilige grens voor volwassenen. Omdat we ook via andere bronnen PFAS binnenkrijgen, zoals voedsel en drinkwater, wordt het eten van deze eieren afgeraden vanwege mogelijke gezondheidsrisico’s.
Regenwormen vermoedelijk hoofdoorzaak
Een onderzoek van vorig jaar bracht aan het licht dat regenwormen een belangrijke oorzaak zijn van hoge PFAS-concentraties in eieren van hobbykippen (2, 3). De kippen eten de wormen, waardoor vooral de PFAS-variant PFOS in de eieren terechtkomt. De gemeten hoeveelheden PFAS in de wormen verklaren het grootste deel van de concentraties in de eieren.
Waarom zijn biologische en vrije-uitloopeieren wel veilig om te eten?
Zowel biologische als vrije-uitloopeieren uit de supermarkt zijn veilig, ook al komen deze kippen buiten (4). Dit komt doordat commerciële legkippen maar 1,5-2 jaar leven, waardoor ze weinig tijd hebben om PFAS in hun lichaam op te bouwen. Hobbykippen daarentegen worden vaak 6-8 jaar oud, waardoor PFAS zich veel langer kan ophopen. Daarnaast worden commerciële kippen voornamelijk binnen gevoerd met gecontroleerd voer en worden hun eieren elk kwartaal getest. Biologische pluimveehouderijen werken bovendien op grond die al jaren biologisch wordt beheerd.
Meten is weten
Veel mensen negeren het advies van het RIVM, maar als je regelmatig eieren van eigen kippen eet, is het verstandig om ze te laten testen, zodat je weet of je risico loopt. De gangbare test via Testenoppfas.nl kost 269,50 euro en geeft gedetailleerde meetwaarden. Een goedkoper alternatief is pfastest.nu. Aanvankelijk twijfelde ik aan de betrouwbaarheid, maar na contact blijkt het gerenommeerde laboratorium Cotecna achter deze dienst te zitten. Zij screenen de eieren op de aanwezigheid van PFAS voor minder dan de helft van de prijs. Desgewenst kan voor een meerprijs ook de precieze hoeveelheid worden bepaald.
Houd kippen in hok bij verhoogde PFAS waarden
Als je vermoedt dat je kippen op vervuilde grond lopen, kun je de blootstelling aan PFAS flink beperken door ze in een ruim kippenhok te houden met een plank of vloer op de bodem. Zo kunnen ze niet direct in de grond pikken of regenwormen eten, die vaak de grootste bron van PFAS zijn. Geef ze gecontroleerd voer en schoon drinkwater, zodat je beter weet wat ze binnenkrijgen. Een goed uitgebalanceerd voer en beperkte uitlooptijd zorgen ervoor dat de kippen gezond blijven zonder onnodig risico.
Positieve gezondheidseffecten van eieren
Gelukkig is er ook goed nieuws over eieren! Want hoewel we voorzichtig moeten zijn met eieren van hobbykippen, blijkt uit recent wetenschappelijk onderzoek dat gewone eieren uit de supermarkt juist zeer gezond voor ons zijn.
Een grote Australische studie van de Monash University volgde zes jaar lang ruim 8700 ouderen. De uitkomst is verrassend positief: mensen die één tot zes keer per week een ei aten, hadden een 17% lagere kans om te overlijden dan mensen die zelden of nooit eieren aten. Het onderzoek liet ook zien dat regelmatige ei-eters 29% minder kans hadden om te overlijden aan hart- en vaatziekten. Opvallend is dat deze positieve effecten ook golden voor mensen met een verhoogd cholesterolgehalte
Voedingswaarde van eieren
De onderzoekers schrijven deze gezondheidsvoordelen toe aan de vele voedingsstoffen in eieren. Ze zien eieren als een rijke bron van belangrijke voedingsstoffen, zoals hoogwaardig eiwit, gezonde onverzadigde vetzuren en diverse vitamines – waaronder B-vitamines, foliumzuur en de vitamines E, D, A en K. Ook bevatten eieren mineralen zoals jodium voor een goede schildklierwerking en selenium dat werkt als een krachtige antioxidant.
Bescherming hart- en bloedvaten
Wat eieren extra interessant maakt voor ons hart- en vaatstelsel zijn de omega 3-vetzuren die erin zitten. Recente studies tonen aan dat biologische eieren meer omega-3 bevatten en een gunstigere omega 6-/omega 3-verhouding hebben dan gangbare eieren (5, 6). Dit is gunstig voor ons hart- en vaatstelsel. Daarnaast bevatten eieren bijzondere eiwitten die als een antioxidant kunnen werken: fosvitine, ovotransferrine en ovalbumine. Deze stoffen gaan de oxidatie van vetten tegen, wat helpt om je bloedvaten gezond te houden. Ook bevatten eieren choline, een stof die volgens wetenschappelijk onderzoek ontstekingen in het lichaam kan verminderen en daarmee het risico op hart- en vaatziekten kan verlagen (7).
Slotwoord
Eieren van hobbykippen kunnen een risico vormen als je ze vaak eet, vooral wanneer de kippen buiten scharrelen op vervuilde grond. Laat bij twijfel je eieren testen, zodat je weet waar je aan toe bent. Tegelijk is het goed te weten dat eieren op zich juist waardevolle voedingsstoffen bevatten en prima passen binnen een gezond voedingspatroon. Het gaat dus niet om het ei zelf, maar om de herkomst ervan.
