Niacine flush is een veelvoorkomende bijwerking van het nemen van hoge doses niacine supplementen, die worden gebruikt bij cholesterolproblemen. Hoewel onschadelijk, kunnen de symptomen – rode, warme en jeukende huid – oncomfortabel zijn. De symptomen van niacine flush kunnen ervoor zorgen dat mensen stoppen met het innemen van niacine (1). Het goede nieuws is dat je de kans op niacine flush kunt verkleinen. Dit artikel beschrijft wat je moet weten over niacine flush, waaronder wat het is, wat het veroorzaakt en wat je ertegen kunt doen.
Wat is niacine flush?
Niacine flush is een veelvoorkomende bijwerking van het nemen van hoge doses niacine supplementen. Het is oncomfortabel, maar onschadelijk. Bij een flush wordt de huid plotseling rood (de bekende rode gloed), wat gepaard kan gaan met jeuk of een branderig gevoel (1). Niacine staat ook wel bekend als vitamine B3. Het maakt deel uit van het B-complex van vitaminen die een essentiële rol spelen bij het omzetten van voedsel in energie voor het lichaam (2). Als supplement wordt niacine voornamelijk gebruikt om hoge cholesterolwaarden te behandelen. Nicotinezuur is de supplementvorm die mensen meestal voor dit doel gebruiken. De andere supplementvorm, niacinamide, veroorzaakt geen flush. Deze vorm is echter niet effectief bij het veranderen van bloedvetten, zoals cholesterol (3).
Er zijn twee hoofdvormen van nicotinezuur supplementen:
- Onmiddellijke afgifte, waarbij de hele dosis in één keer wordt opgenomen
- Vertraagde afgifte, die een speciale coating heeft waardoor het langzamer oplost
Niacine flush is een zeer veelvoorkomende bijwerking van het nemen van de onmiddellijke-afgifte vorm van nicotinezuur. Het komt zo vaak voor dat minstens de helft van de mensen die hoge doses niacine supplementen met onmiddellijke afgifte innemen het ervaren (4, 5). Hoge doses nicotinezuur veroorzaken een reactie waardoor je haarvaten uitzetten, wat de bloedstroom naar het huidoppervlak verhoogt (1, 6, 7, 8). Volgens sommige rapporten ervaart vrijwel iedereen die hoge doses nicotinezuur inneemt een flush (6). Andere medicijnen, waaronder sommige antidepressiva en hormoonvervangende therapieën, kunnen ook flush veroorzaken (1).
Kortom: Niacine flush is een veelvoorkomende reactie op hoge doses niacine. Het gebeurt wanneer haarvaten uitzetten, waardoor de bloedstroom naar het huidoppervlak toeneemt.
Symptomen van niacine flush
Wanneer niacine flush optreedt, beginnen de symptomen meestal 15-30 minuten na het innemen van het supplement en nemen ze na ongeveer een uur af. De symptomen treffen voornamelijk het gezicht en het bovenlichaam, en omvatten (9, 10):
- Roodkleuring van de huid. Het kan verschijnen als een lichte blos of zo rood zijn als een zonnebrand.
- Tintelingen, brandend gevoel of jeuk. Dit kan oncomfortabel of zelfs pijnlijk aanvoelen (9).
- Huid die warm aanvoelt. Net als bij een zonnebrand kan de huid warm of heet aanvoelen (11).
Mensen ontwikkelen over het algemeen een tolerantie voor hoge doses niacine. Dus zelfs als je niacine flush ervaart wanneer je voor het eerst begint, zal dat waarschijnlijk in de loop van de tijd stoppen (1, 8).
Kortom: Niacine flush kan eruit zien en aanvoelen als een zonnebrand. De symptomen verdwijnen echter meestal na een uur. Mensen ontwikkelen meestal een tolerantie voor de supplementen na verloop van tijd.
Waarom mensen grote doses niacine innemen
Artsen hebben al lang hoge doses niacine voorgeschreven om mensen te helpen hun cholesterolwaarden te verbeteren en hartziekten te voorkomen (5). Uit onderzoek blijkt dat hoge doses niacine de volgende positieve effecten hebben op cholesterol- en vetwaarden in het bloed:
- HDL (goed) cholesterol verhogen. Het voorkomt de afbraak van apolipoproteïne A1, dat wordt gebruikt om HDL (goed) cholesterol te maken. Het kan HDL (goed) cholesterol met maximaal 20-40% verhogen (1, 12).
- LDL (slecht) cholesterol verlagen. Niacine versnelt de afbraak van apolipoproteïne B in LDL (slecht) cholesterol, waardoor er minder door de lever wordt afgegeven. Het kan LDL (slecht) cholesterol met 5-20% verlagen (11, 13, 14).
- Triglyceriden verlagen. Niacine verstoort een enzym dat essentieel is voor het aanmaken van triglyceriden. Het kan triglyceriden in het bloed met 20-50% verlagen (3, 11).
Mensen ervaren deze positieve effecten op bloedvetten alleen wanneer ze therapeutische doses niacine innemen in het bereik van 1.000-2.000 mg per dag (5). Om dat in perspectief te plaatsen: de aanbevolen dagelijkse inname voor de meeste mannen en vrouwen is 14-16 mg per dag (9, 10). Niacinebehandeling is meestal niet de eerste verdedigingslinie tegen cholesterolproblemen, omdat het bijwerkingen kan veroorzaken naast flush. Het wordt echter vaak voorgeschreven aan mensen wiens cholesterolwaarden niet reageren op statines, die de voorkeurbehandeling zijn (15). Het wordt ook soms voorgeschreven als aanvulling op statinetherapie (16, 17, 18, 19). Niacine supplementen moeten als een medicijn worden behandeld en alleen onder medisch toezicht worden ingenomen, omdat ze bijwerkingen kunnen hebben.
Kortom: Hoge doses niacine worden doorgaans gebruikt om cholesterol- en triglyceridenwaardes te verbeteren. Ze mogen alleen onder medisch toezicht worden ingenomen, omdat ze een risico op bijwerkingen met zich meebrengen.
Is het gevaarlijk?
Niacine flush is onschadelijk. Hoge doses niacine kunnen wel andere, gevaarlijkere bijwerkingen veroorzaken, hoewel deze zeldzaam zijn (20). De schadelijkste hiervan is leverbeschadiging. Hoge doses niacine kunnen ook maagkrampen veroorzaken, dus neem ze niet in als je een maagzweer of actieve bloeding hebt (9, 21, 22, 23, 24). Je moet ook geen hoge doses innemen als je zwanger bent, omdat het wordt beschouwd als een categorie C-medicijn, wat betekent dat het bij hoge doses geboorteafwijkingen kan veroorzaken (22). Interessant genoeg is de flush, hoewel niet schadelijk, vaak de reden dat mensen hun behandeling willen stoppen (1). En dat op zich kan een probleem zijn, want als je niacine niet inneemt zoals voorgeschreven, is het helemaal niet effectief in het voorkomen van hartziekte. Volgens rapporten stopt 5-20% van de mensen aan wie niacine is voorgeschreven met het gebruik ervan vanwege flush (5). Als je niacine flush ervaart, of je zorgen maakt over dit als een mogelijke bijwerking van deze supplementen, vertel het dan aan je arts. Ze kunnen je helpen uitzoeken hoe je de kans op flush kunt verkleinen of alternatieve behandelingen bespreken. Ook, omdat er andere, schadelijkere bijwerkingen verbonden zijn aan het innemen van deze supplementen, moet je niet proberen jezelf te behandelen met niacine.
Kortom: Niacine flush is onschadelijk. De supplementen kunnen echter andere schadelijke bijwerkingen hebben, en bepaalde mensen mogen ze niet innemen.
Hoe voorkom je niacine flush
Dit zijn de belangrijkste strategieën die mensen gebruiken om niacine flush te voorkomen:
- Probeer een andere formule. Ongeveer 50% van de mensen die niacine met onmiddellijke afgifte innemen, ervaren flushing, maar niacine met vertraagde afgifte veroorzaakt dit minder snel. En zelfs wanneer dat wel gebeurt, zijn de symptomen minder ernstig en duren ze niet zo lang (1, 4, 11). Formules met vertraagde afgifte kunnen echter een groter risico op leverbeschadiging met zich meebrengen.
- Neem aspirine. Het innemen van 325 mg aspirine 30 minuten voor de niacine kan helpen het risico op flush te verminderen. Antihistaminica en ontstekingsremmers zoals ibuprofen kunnen ook het risico minimaliseren (5, 10, 25, 26).
- Bouw het geleidelijk op. Sommige experts raden aan te beginnen met een kleinere dosis zoals 500 mg en deze vervolgens geleidelijk gedurende 2 maanden te verhogen naar 1.000 mg, voordat je uiteindelijk naar 2.000 mg gaat. Deze strategie zou flush volledig kunnen omzeilen (5).
- Neem een snack. Probeer niacine met maaltijden in te nemen of met een vetarme avondsnack (5).
- Eet een appel. Vroeg onderzoek suggereert dat het eten van een appel of appelmoes voordat je niacine inneemt een vergelijkbaar effect kan hebben als aspirine. Pectine in appel lijkt verantwoordelijk voor het beschermende effect (10).
Kortom: Het innemen van aspirine, het eten van een snack, het langzaam verhogen van de dosering of het wisselen van formule kan je helpen niacine flush te voorkomen.
Verschillen tussen vormen van niacine
Zoals hierboven vermeld, kiezen sommige mensen voor niacine met vertraagde of langwerkende afgifte om ongewenste symptomen te voorkomen, waaronder flushing. Niacine met vertraagde en langwerkende afgifte verschilt echter van niacine met onmiddellijke afgifte en kan verschillende gezondheidseffecten veroorzaken. Langwerkende niacine wordt geassocieerd met aanzienlijk minder flushing, omdat het over een lange periode wordt opgenomen die doorgaans langer dan 12 uur duurt. Hierdoor vermindert het innemen van langwerkende niacine de kans op flushing aanzienlijk (11). Vanwege de manier waarop het lichaam het afbreekt, kan het innemen van langwerkende niacine echter toxische effecten op de lever hebben, afhankelijk van de ingenomen dosis (11). Hoewel ongewoon, kan het overschakelen van niacine met onmiddellijke afgifte naar langwerkende niacine of het aanzienlijk verhogen van je dosis resulteren in ernstige leverbeschadiging (27). Bovendien hangt de opneembaarheid van niacine af van het niacine supplement dat je inneemt. Het lichaam neemt bijvoorbeeld bijna 100% van nicotinezuur op, wat de niacinewaarden in het bloed in ongeveer 30 minuten tot een optimaal bereik verhoogt. Daarentegen wordt inositolhexanicotinaat (IHN), een “no-flush” niacine, niet zo goed opgenomen als nicotinezuur (28). De opnamesnelheid varieert sterk, met gemiddeld 70% dat wordt opgenomen in de bloedbaan. Bovendien is IHN aanzienlijk minder effectief dan nicotinezuur in het verhogen van serum niacine. IHN heeft gewoonlijk 6-12 uur nodig om de bloedwaarden van niacine tot bijna het optimale bereik te verhogen (28). Sommige studies suggereren dat piek niacinewaarden in het bloed meer dan 100 keer hoger kunnen zijn bij suppletie met nicotinezuur in vergelijking met suppletie met IHN. Onderzoek toont ook aan dat IHN een minimaal effect heeft op bloedlipidenwaarden (28). Omdat de opneembaarheid aanzienlijk kan variëren afhankelijk van de gebruikte vorm van niacine, is het een goed idee om je arts te vragen welke vorm het beste zou zijn voor jouw specifieke gezondheidsbehoeften.
Kortom: Opneembaarheid verschilt tussen vormen van niacine. Sommige types niacine zijn effectiever in het verhogen van bloedwaarden dan andere.
Conclusie
Niacine flush kan een alarmerend en oncomfortabel gevoel zijn. Het is echter eigenlijk een onschadelijke bijwerking van hoge-dosis niacine therapie. Bovendien kan het mogelijk worden voorkomen. Dat gezegd hebbende kunnen grote doses niacine andere, schadelijkere bijwerkingen hebben. Als je om gezondheidsredenen hoge doses niacine wilt innemen, zorg er dan voor dat je dit onder medisch toezicht doet (met toestemming vertaald).
