Salie kennen de meeste mensen vooral als keukenkruid, iets dat je bij een stoofpotje of in een saus gooit. Maar het blad wordt al heel lang ook gebruikt als thee, met de gedachte dat het goed zou zijn voor de gezondheid. Of daar iets van klopt, is een andere vraag. Een groep onderzoekers besloot het uit te zoeken bij mensen en de uitkomsten zijn op een paar punten best opvallend.
Het ging om een kleine pilotstudie van de Universiteit van Minho in Portugal. Zes gezonde vrouwen tussen de 40 en 50 jaar dronken vier weken lang twee keer per dag een kop thee van gewone salie (Salvia officinalis), telkens zo’n 300 milliliter. Voor en na die periode werd hun bloed onderzocht. De wetenschappers keken naar de bloedsuiker, het cholesterol, de werking van de lever en de natuurlijke afweer van de cellen. Salie staat van oudsher bekend als plant die zou helpen bij diabetes, dus daar lag de aandacht in eerste instantie. Op dat punt viel het resultaat tegen: de bloedsuikerwaarden veranderden niet. Op andere vlakken gebeurde er juist wel iets.
Wat deed de thee met het cholesterol?
De grootste verandering zat in het vetgehalte van het bloed. Het LDL-cholesterol, het type dat zich kan ophopen in de wanden van je bloedvaten en daar voor problemen kan zorgen, daalde stukje bij beetje. Het HDL-cholesterol, dat juist helpt om overtollig cholesterol weer af te voeren, ging omhoog. Die combinatie is precies wat je wilt zien als het om je hart en bloedvaten gaat. Wat het extra interessant maakt: het effect verdween niet meteen toen de vrouwen stopten met de thee. Twee weken na de laatste kop was de verbetering nog steeds te meten.
Meer afweer tegen vrije radicalen
Salie zit boordevol antioxidanten. Dat zijn stoffen die je lichaam helpen om zogeheten vrije radicalen onschadelijk te maken. Vrije radicalen zijn onstabiele deeltjes die je cellen kunnen beschadigen, een proces dat oxidatieve stress wordt genoemd. Je kunt het een beetje vergelijken met roest die langzaam aan materiaal vreet. Na twee weken thee drinken werkten twee beschermende enzymen in de rode bloedcellen actiever. Die enzymen ruimen de schadelijke deeltjes op voordat ze hun werk kunnen doen. Het lichaam kreeg er dus zelf wat extra verdediging bij.
Een eiwit dat cellen overeind houdt
Er was nog iets dat de aandacht trok. In de witte bloedcellen van de vrouwen nam een bepaald stresseiwit toe, een zogeheten heat shock-eiwit. Zulke eiwitten springen bij wanneer cellen het zwaar hebben, bijvoorbeeld door warmte of andere belasting en helpen de cel om netjes te blijven functioneren. Bij mensen met diabetes type 2 is dit eiwit juist vaak in mindere mate aanwezig. Een hoger niveau wordt in verband gebracht met een betere reactie op insuline en met cellen die beter bestand zijn tegen allerlei vormen van stress. Of dat in de praktijk echt iets oplevert voor de gezondheid op lange termijn, is met deze kleine studie nog niet hard te maken, maar het is een aanwijzing die de moeite waard is om verder te onderzoeken.
Geen vervelende bijwerkingen
Een terecht punt bij kruidenthee is altijd de veiligheid. Een plant kan immers ook stoffen bevatten die je liever niet in grote hoeveelheden binnenkrijgt. De onderzoekers letten daarom op de lever, de bloeddruk, de hartslag in rust en het gewicht. Op geen van die punten ontstonden problemen. De leverwaarden bleven keurig binnen het normale bereik en niemand rapporteerde klachten. Vier weken dagelijks saliethee bleek voor deze gezonde vrouwen dus veilig. Belangrijk om in je achterhoofd te houden: dit was een kleine studie met maar zes deelnemers, allemaal vrouwen van middelbare leeftijd. Dat is te weinig om er stevige conclusies aan te verbinden of om te zeggen dat saliethee hetzelfde doet bij mannen, jongeren of mensen die al medicijnen slikken. Zie de resultaten vooral als een eerste, voorzichtige aanwijzing en niet als bewijs. Het is wel verstandig om het bij een redelijke hoeveelheid te houden. Salie bevat namelijk thujon, een natuurlijke stof die in grote hoeveelheden minder gunstig voor je is, dus overdrijf de inname niet en drink er niet de hele dag door van. Gebruik je bloedverdunners of heb je een leveraandoening, overleg dan even met je huisarts voordat je er dagelijks grote hoeveelheden van gaat drinken.
Slotwoord
Saliethee leverde in dit kleine onderzoek geen winst op voor de bloedsuiker, maar wel een gunstiger cholesterolprofiel en een sterkere natuurlijke afweer tegen celschade. En dat zonder schadelijke effecten. Dat maakt salie een interessante kandidaat voor vervolgonderzoek, het liefst met grotere groepen en met mensen die daadwerkelijk een verhoogd risico lopen op hart- en vaatziekten of diabetes. Tot die tijd geldt wat voor de meeste kruidenthee opgaat: het is een prettige aanvulling, geen wondermiddel. Maar als je toch graag thee drinkt, is een kop salie zo gek nog niet.
