Je hersenen werken hard om je scherp te houden, maar dat wordt moeilijker naarmate je ouder wordt. Wetenschappers van de University of California hebben nu ontdekt dat een combinatie van twee natuurlijke stoffen de veroudering van hersencellen mogelijk kan vertragen. Het gaat om nicotinamide, een vorm van vitamine B3, en EGCG, een stof die je vindt in groene thee. Deze mix blijkt de energievoorziening van verouderende hersencellen te kunnen herstellen, waardoor ze weer beter functioneren.
De wetenschappers voerden hun onderzoek uit op hersencellen in het laboratorium. Ze gebruikten hersencellen van oudere muizen die een vorm van alzheimer hadden. Met een speciale fluorescente sensor konden ze precies zien hoeveel energie de cellen produceerden. Wat bleek? Bij ouder worden maken hersencellen steeds minder GTP aan, een belangrijk energiemolecuul. Die afname gebeurt vooral in de mitochondriën, de kleine energiecentrales binnen je cellen. Zonder voldoende brandstof kunnen hersencellen hun werk niet goed doen.
Afval ophopen in de hersenen
Het probleem zit hem in het opruimen. Hersencellen moeten continu rommel wegruimen: beschadigde onderdelen, afvalstoffen en schadelijke eiwitten. Dat gebeurt via een proces dat autophagy heet, letterlijk ‘zichzelf opeten’. Als dat opruimsysteem niet goed werkt, stapelen zich troep op in de hersenen. Bij alzheimer gaat het mis met bepaalde eiwitten, de zogenaamde amyloïde-eiwitten, die klonten vormen in de hersenen. Die klonten verstoren de communicatie tussen hersencellen en dragen bij aan geheugenproblemen.
Oudere hersencellen hebben simpelweg te weinig energie om die rommel goed op te ruimen. Ze raken verstopt, werken minder efficiënt en gaan uiteindelijk dood. Dat verklaart waarom je geheugen en concentratie afnemen als je ouder wordt. De vraag is natuurlijk: kun je daar iets aan doen?
Energieniveaus hersteld in een dag
De onderzoekers behandelden de verouderde hersencellen met een combinatie van nicotinamide en EGCG. Na slechts 24 uur zagen ze verrassende resultaten. De energieniveaus in de cellen stegen naar waarden die je normaal bij jonge cellen ziet. De GTP-voorraad werd aangevuld, vooral in de mitochondriën. Dat had een domino-effect: doordat er weer genoeg energie was, kon het opruimsysteem van de cellen zijn werk hervatten.
De hersencellen schakelden belangrijke eiwitten in die betrokken zijn bij transport en verwerking van afval, zoals Rab7 en Arl8b. Daardoor konden ze de amyloïde-klonten veel beter opruimen. Ook de oxidatieve stress nam af. Dat is belangrijk, want oxidatieve stress beschadigt cellen en versnelt veroudering. De behandeling leek dus op meerdere fronten te werken.
Nog geen behandeling beschikbaar
Het klinkt hoopvol, maar de wetenschappers hameren erop dat er nog veel onderzoek nodig is. Ze testten de stoffen alleen op cellen in een laboratoriumschaaltje, niet op levende dieren of mensen. Bovendien is het nog onduidelijk hoe je deze behandeling het beste zou kunnen toedienen. Een recente klinische studie liet zien dat vitamine B3 via een pil vaak niet goed werkt, omdat het in de bloedbaan wordt afgebroken voordat het de hersenen bereikt.
Toch is de ontdekking waardevol. Tot nu toe richtten onderzoekers zich vooral op ATP, een ander energiemolecuul in cellen. Dat GTP zo’n grote rol speelt in het functioneren van hersencellen was minder bekend. Door je te richten op GTP open je mogelijk nieuwe wegen voor de behandeling van ouderdomsgerelateerde hersenaandoeningen.
Wat betekent dit voor jou?
Je kunt nu natuurlijk niet zomaar groene thee en vitamine B3-supplementen gaan slikken en hopen dat je alzheimer voorkomt. De dosering die in het lab werkte is waarschijnlijk anders dan wat je via voeding of supplementen binnenkrijgt. Bovendien weten we nog niet of het bij mensen dezelfde resultaten geeft als bij hersencellen in een bakje.
Toch schaadt het niet om gezond bezig te zijn met je hersenen. Groene thee drinken heeft sowieso voordelen door de antioxidanten. Een gevarieerd dieet met voldoende B-vitamines ondersteunt je energieniveau. Daarnaast helpen andere factoren zoals voldoende bewegen, sociale contacten onderhouden en je hersenen uitdagen met nieuwe dingen om je geest scherp te houden.
Slotwoord
De combinatie van vitamine B3 en EGCG uit groene thee laat zien dat we hersencellen mogelijk kunnen ondersteunen bij hun opruimwerk. Door de energievoorziening te herstellen, kunnen verouderende cellen weer beter functioneren en schadelijke eiwitten opruimen. Dat biedt perspectief in de strijd tegen alzheimer en andere ouderdomsziekten van de hersenen. Er is nog een lange weg te gaan voordat dit als behandeling kan worden ingezet, maar de richting is bemoedigend. Het bevestigt wat we al langer vermoeden: de juiste voedingsstoffen kunnen een verschil maken voor de gezondheid van je hersenen (bron: MedicalXpress).
