Hoofdpagina » Veelgestelde vragen » Wat is vriesbrand en hoe kun je het voorkomen?

Wat is vriesbrand en hoe kun je het voorkomen?

Je hebt vast wel eens een pak vlees, groenten of ijs onderin je vriezer gevonden dat er niet helemaal goed uitzag. Als voedsel uit de vriezer er taai, verschrompeld, verkleurd of bedekt met ijskristallen uitziet, is het waarschijnlijk aangebrand in de vriezer. Hier is wat je moet weten over vriesbrand, inclusief of de aangetaste voedingsmiddelen veilig zijn om te eten en hoe je je voedsel tegen dit verschijnsel kunt beschermen.

Wat veroorzaakt het?
Vriesbrand is het gevolg van vochtverlies. Het kan gebeuren met elk voedsel dat lang bevroren is geweest. Alle voedingsmiddelen bevatten water, dat bij bevriezing duizenden ijskristallen vormt. Deze kristallen verplaatsen zich naar de oppervlakte van het voedsel en uiteindelijk naar het koudste gedeelte van je vriezer door middel van een proces dat sublimatie wordt genoemd (1). Sublimatie is vergelijkbaar met verdamping, maar er komt geen vloeistof aan te pas. In plaats daarvan verandert een stof direct van een vaste stof in een gas. Dit is de reden waarom ijsblokjes kleiner worden als je ze lange tijd niet gebruikt (1). Dit verlies van watermoleculen veroorzaakt uitdroging, waardoor het bevroren voedsel verschrompelt, droog en taai wordt. Bovendien kan zuurstof door het waterverlies smaak- en kleurveranderingen veroorzaken, vooral bij vlees, gevogelte en vis dat niet goed verpakt was (2). Hoe langer levensmiddelen in de vriezer worden bewaard, hoe groter de kans dat ze verbranden en aan kwaliteit inboeten (2).

Kortom: Vriesbrand ontstaat wanneer bevroren voedsel vocht verliest en zuurstof zijn plaats inneemt. Dit resulteert in droger, taaier en vaak verkleurd voedsel.

Heeft invloed op de kwaliteit, maar niet op de veiligheid
In de diepvries gebrand voedsel ziet er misschien niet lekker uit en heeft een onaangename textuur en smaak, maar het is nog steeds veilig om te eten. Als je vriezer is ingesteld op -18°C, kunnen bacteriën en andere schadelijke ziekteverwekkers niet groeien en is je voedsel veilig om te eten – zolang het vers was toen je het erin stopte en je het op de juiste manier ontdooit (3). Maar net als andere methoden om voedsel te conserveren, zoals inmaken, inblikken en dehydrateren, tast ook het invriezen de kwaliteit ervan aan. Als je voedsel wilt eten dat is aangetast door vriesbrand, kun je de aangetaste delen wegsnijden en de rest gebruiken. Niettemin zal de algehele kwaliteit niet gelijk zijn aan die van de niet-vriesgebrande of verse tegenhanger (3). Uit tests met bevroren kipfilets bleek dat het vochtverlies het grootst was tussen 2-6 maanden en dat het vlees na 8 maanden 31% taaier was dan toen het vers was. Ook de kleur veranderde: de borsten werden donkerder en roder naarmate ze langer werden ingevroren (2).

Kortom: Voedingsmiddelen die door vriesbrand zijn aangetast, hebben te lijden onder de kwaliteit, vooral wat betreft textuur, kleur en smaak. Zolang ze goed zijn ingevroren, zijn ze echter nog steeds veilig om te eten.

Het identificeren van vriesbrand
Al het voedsel dat in een vriezer wordt bewaard, kan vriesbrand oplopen. Maar omdat het wordt veroorzaakt door uitdroging, hebben voedingsmiddelen met een hoger watergehalte, zoals vlees, gevogelte, vis of ijs, er meer last van dan voedingsmiddelen met een laag watergehalte, zoals noten, zaden of meel (4, 5). Vlees, gevogelte en vis kunnen donkerbruine of grijswitte leerachtige plekken vertonen. Als het gaar is, kan de textuur droog en taai zijn (2, 5). Je kunt vriesbrand gemakkelijk herkennen aan fruit en groenten, omdat ze droog en verschrompeld worden. Ze kunnen ook bedekt zijn met ijskristallen vanwege hun hoge watergehalte, en als je ze kookt, zullen ze waarschijnlijk een houtachtige textuur hebben (5). Zetmeelrijke voedingsmiddelen zoals gekookte granen, rijst of pasta, maar ook gebakken producten zoals brood of cake, krijgen een ruwere textuur. Intussen kunnen granen bedekt zijn met ijskristallen, en gebakken producten worden droog en minder volumineus (5). Als ijs in de vriezer verbrandt, verliest het zijn romigheid en krijgt het ijskristallen.

Kortom: Elk voedingsmiddel dat lang genoeg wordt ingevroren kan vriesbrand krijgen, maar producten met een hoger watergehalte hebben het moeilijker. Tekenen van vriesbrand zijn donkere of witte, droge plekken op vlees, verschrompelde producten of ijskristallen op je ijs.

Hoe vriesbrand te voorkomen
Je kunt vriesbrand tot een minimum beperken door je vriezer op -18°C of lager te zetten. Bij deze temperatuur bevriest voedsel sneller, waardoor zich kleinere ijskristallen kunnen vormen. Deze zullen de kwaliteit van je voedsel minder snel aantasten dan grotere kristallen (3, 5, 6). Het is ook belangrijk om je voedsel goed te verpakken om blootstelling aan zuurstof te minimaliseren. Wikkel vlees, gevogelte of zeevruchten bijvoorbeeld in diepvriespapier of plasticfolie, daarna in folie en daarna in een diepvrieszak (3). Verwijder zoveel mogelijk lucht uit de verpakking van diepvriesfruit en -groenten, en gebruik kleine bakjes om de lege ruimte tot een minimum te beperken wanneer je restjes invriest. Je kunt ook de bovenkant van ijs bedekken met diepvriespapier of plasticfolie voordat je het deksel erop doet. Als je je vriezer vaak opent, schommelt de temperatuur binnenin en vormen zich meer ijskristallen wanneer de levensmiddelen beginnen te ontdooien. Open de vriezer dus alleen wanneer dat nodig is. De beste manier om vriesbrand te voorkomen, is je diepvriesproducten sneller te gebruiken. Koop alleen wat je binnen de komende 2-4 maanden verwacht te gebruiken, en wanneer je voedsel verpakt voor de vriezer, markeer het dan met de datum, zodat je de oudste producten het eerst kunt gebruiken.

Kortom: Om vriesbrand te voorkomen, moet je levensmiddelen goed verpakken voordat je ze invriest en moet je ervoor zorgen dat je vriezer koud genoeg blijft. De beste manier om verminderde kwaliteit te voorkomen is je diepvriesproducten tijdig te gebruiken, zodat niets te lang wordt bewaard.

Om te onthouden
Vriesbrand is het gevolg van vochtverlies bij opslag in de vriezer. Het leidt tot veranderingen in de kwaliteit van je voedsel en kan resulteren in ijskristallen, verschrompelde producten en taai, leerachtig en verkleurd vlees. Ondanks de kwaliteitsveranderingen, is diepvriesgebrand voedsel veilig om te eten. Om dit te voorkomen, moet je je voedsel goed verpakken voordat het de vriezer ingaat, en niet vergeten te controleren wat er onderin verstopt zit, zodat niets te lang wordt bewaard (met toestemming vertaald).