Na ruim tien jaar is de samenwerking tussen voedingsdeskundige Ralph Moorman en broodbakker Yam beëindigd. Het bekende glutenvrije haverdesembrood in de oranje zak wordt nog steeds aangeboden, maar het logo ‘Inspired by Ralph Moorman’ is verdwenen van de verpakking. En dat is nog het minste wat verandert. De receptuur is flink aangepast, het biologische keurmerk is geschrapt en de kokosolie heeft plaatsgemaakt voor zonnebloemolie. Yam noemt dit een ‘verbeterde’ receptuur. Wij noemen het een ordinaire kostenbesparing. Het nieuwe recept is ronduit inferieur aan het origineel.
Wat ging eraan vooraf?
Het bleek voor Yam op een gegeven moment niet meer haalbaar om het brood in de originele samenstelling te blijven produceren. De markt voor biologische glutenvrije grondstoffen is klein en de beschikbaarheid wisselt sterk. Dat zorgde voor spanningen. Ralph Moorman, die altijd het gezicht en het geweten achter dit product was, kon zich niet vinden in concessies aan zijn gezondheidseisen. Uiteindelijk besloten beide partijen om uit elkaar te gaan. Voor Ralph was dat een flinke klap. Hij had meer dan tien jaar aan dit brood gewerkt en er was in al die jaren geen vergelijkbaar alternatief op de Nederlandse markt verschenen.
Wat wrang is: Yam zet het brood gewoon onder dezelfde naam voort, in dezelfde oranje zak, alsof er niets aan de hand is. De man die aan de wieg van het brood stond en het groot heeft gemaakt door er zijn naam aan te verbinden, is ondertussen aan de kant gezet. Wat overblijft, is een uitgeklede versie van zijn werk.
Wat is er precies veranderd?
Het biologische keurmerk is verdwenen. De kokosolie, die in het oorspronkelijke recept bewust was gekozen, is ingeruild voor goedkopere zonnebloemolie. De nieuwe ingrediëntenlijst luidt: water, zuurdesem (havervlokken glutenvrij, rijstmeel) 36,5%, havermeel glutenvrij 10%, kikkererwtenmeel, plantaardige olie (zonnebloem), psylliumvezel en bakkerszout. Dat is geen kleine aanpassing. Dit is een ander product.
Yam zelf insinueert op de eigen website dat het gaat om een verbetering en noemt het brood vezelrijker. Ze benadrukken dat smaak, structuur en kwaliteit hetzelfde zijn gebleven. Laten we daar eerlijk over zijn: als je de biologische status schrapt, een hoogwaardige vetbron vervangt door een goedkoper alternatief en de bedenker van het recept niet meer aan boord hebt, dan is dat geen verbetering. Dan is dat een product dat op alle fronten is verschraald. De tekst ‘Onze YAM desem was even weg, maar is terug zoals je ’m kent. In een nieuw bruin jasje‘ is niets anders dan een marketingtruc om te verhullen dat er flink is bezuinigd op de ingrediënten.
Waarom die wissel van kokosolie naar zonnebloemolie ertoe doet
Voor veel mensen klinkt de vervanging van kokosolie door zonnebloemolie als een klein detail. Toch maakt het een groot verschil. Kokosolie bevat voornamelijk verzadigde vetzuren met een hoog aandeel middellange vetzuurketens. Zonnebloemolie daarentegen is rijk aan omega 6-vetzuren. In de hedendaagse voeding krijgen de meeste mensen al veel te veel omega 6 binnen, terwijl de verhouding met omega 3 juist uit balans is. Het toevoegen van nog een bron van omega 6 in een dagelijks product als brood is vanuit voedingsoogpunt een verslechtering. Kokosolie is simpelweg duurder dan zonnebloemolie. De keuze om te wisselen heeft niets met kwaliteit te maken en alles met de portemonnee van de producent.
En het biologische keurmerk dan?
Yam verklaart het wegvallen van het biologische keurmerk door te wijzen op de beperkte beschikbaarheid van biologische glutenvrije grondstoffen. Dat klinkt begrijpelijk, maar het betekent wel dat de haver en andere ingrediënten nu afkomstig kunnen zijn uit gangbare landbouw, waarbij het gebruik van bestrijdingsmiddelen en kunstmest niet is uitgesloten. Voor mensen die bewust kozen voor dit brood vanwege het biologische karakter, is dat een groot verschil. Het brood wordt nog steeds gebakken in een volledig glutenvrije bakkerij en de haver is gecertificeerd glutenvrij. Voor mensen met coeliakie verandert er op dat vlak niets. Maar laten we het beestje bij de naam noemen: dit was ooit een biologisch premiumproduct. Wat er nu wordt aangeboden, is dat niet meer.
Dezelfde zak, dezelfde naam, maar niet hetzelfde brood
Wat ons het meest steekt, is de manier waarop Yam dit brengt. De oranje zak is nagenoeg hetzelfde. De naam is hetzelfde. Een nietsvermoedende koper in de supermarkt zal niet doorhebben dat het om een wezenlijk ander product gaat. Dat is op zijn zachtst gezegd misleidend. Als je de receptuur ingrijpend wijzigt, het biologische keurmerk kwijtraakt en de bedenker niet meer achter het product staat, dan zou je op zijn minst verwachten dat de verpakking dat duidelijk maakt. In plaats daarvan kiest Yam ervoor om op de vertrouwdheid van de oranje zak te teren. Dat vinden wij niet kunnen.
Hoe nu verder voor Ralph Moorman?
Moorman laat weten dat hij niet bij de pakken neer wil zitten. Hij heeft inmiddels nieuwe partners gevonden met ervaring in productontwikkeling en retail. De ambitie is om nog dit jaar een nieuw glutenvrij desembrood op de markt te brengen dat minstens zo gezond en lekker is als het origineel. Dat klinkt hoopvol, al zal het nog even duren voordat er een concreet product in de schappen ligt.
In de tussentijd is er onder het eigen label Ralph&Jane een glutenvrije Power Pancake Mix beschikbaar. Die mix kun je gebruiken als basis voor pannenkoeken, muffins of zelfgebakken brood. Het is geen volledige vervanging van het desembrood, maar het biedt in elk geval een glutenvrij alternatief van dezelfde bedenker, met dezelfde strenge eisen aan ingrediënten.
Wat betekent dit in de praktijk?
Als je tot nu toe Yam Desem kocht, weet dan dat het brood in de oranje zak niet meer hetzelfde product is. Het is niet meer biologisch, de kokosolie is vervangen door zonnebloemolie en Ralph Moorman staat er niet meer achter. Wij raden af om dit brood nog te kopen als je waarde hecht aan de kwaliteit die het ooit had. Controleer altijd de ingrediëntenlijst op de verpakking en laat je niet misleiden door het vertrouwde uiterlijk. Wil je toch glutenvrij desembrood blijven eten, kijk dan naar alternatieven bij een biologische winkel of ambachtelijke bakker die werkt met transparante ingrediënten. En houd de ontwikkelingen rond het nieuwe brood van Moorman in de gaten. Zodra daar meer over bekend is, lees je het in onze wekelijkse nieuwsbrief.
Slotwoord
Het is zuur dat een product dat tien jaar lang als voorbeeld gold van hoe glutenvrij brood wel kan, op deze manier wordt uitgehold. Niet omdat de klanten erom vroegen, maar omdat er op kosten moest worden bespaard. De naam Yam Desem staat er nog op, de oranje zak ziet er nog hetzelfde uit, maar de inhoud is een schim van wat het was. Moorman verdiende beter dan dit en de trouwe kopers van dit brood ook. De hoop is nu gevestigd op wat hij met zijn nieuwe partners gaat neerzetten. Tot die tijd: lees je etiketten, trap niet in de verpakking en weet dat ‘verbeterd’ lang niet altijd beter betekent.
