In Voeding

Veel plantaardige voeding bevat fyto-oestrogenen – stoffen die lijken op het hormoon oestrogeen. Sommigen geloven dat de vruchtbaarheid bij mannen kan worden aangetast door het eten van voeding met veel fyto-oestrogenen, terwijl anderen juist denken dat ze gezond zijn. Dit artikel gaat in op de wetenschap en de bewijsvoering die hier achter zit.

Wat zijn fyto-oestrogenen?
Fyto-oestrogenen zijn van nature voorkomende verbindingen in talrijke plantaardige voedingsmiddelen. In planten vervullen zij allerlei functies. Vele hebben een sterke antioxidatieve werking en andere spelen bijvoorbeeld een rol in de afweer tegen infecties van de plant (12). Ze worden ‘fyto-oestrogenen’  genoemd omdat hun chemische structuur lijkt op de structuur van het geslachtshormoon oestrogeen. Het voorvoegsel ‘fyto’ verwijst naar ‘plantaardig’. Vrouwen hebben hogere oestrogeengehaltes dan mannen. Dit hormoon is verantwoordelijk voor de vruchtbaarheid van vrouwen en voor het behoud van de vrouwelijke lichaamskenmerken, maar het vervult ook in mannen een belangrijke rol. De gelijkenis tussen fyto-oestrogeen en oestrogeen zorgt ervoor dat fyto-oestrogeen zich kan binden aan de oestrogeenreceptoren in cellen. Deze receptoren bemiddelen in de functies die oestrogeen vervult in het lichaam (3). Maar de effecten van fyto-oestrogenen zijn wel veel zwakker dan die van oestrogeen. Ook werken niet alle fyto-0oestrogenen op dezelfde manier. Sommige blokkeren de effecten van oestrogeen, terwijl andere juist de effecten ervan nabootsen (4). Fyto-oestrogenen worden in de meeste plantaardige voedingsmiddelen gevonden, in variërende hoeveelheden. Ze behoren allemaal tot een grote groep plantenstoffen genaamd polyfenolen (5678). Een aantal van de meest onderzochte fyto-oestrogenen zijn:

  • Lignanen: Worden gevonden in veel vezelrijk plantaardig voedsel, zoals granen, noten, fruit en bessen. Lijnzaad is een zeer rijke bron (910).
  • Isoflavonen: Dit zijn de meest bestudeerde fyto-oestrogenen. Ze komen in grote hoeveelheden voor in sojabonen en andere peulvruchten en je vindt ze ook in bessen, granen, noten en wijn (7).
  • Resveratrol: Wordt gevonden in fruit, bessen, rode wijn, chocolade en pinda’s. Men denkt dat het verantwoordelijk is voor een paar van de gunstige gezondheidseffecten van rode wijn.
  • Quercetine: Dit is een van de vaakst voorkomende en overvloedig aanwezige antioxidatieve flavonoïden. Het wordt gevonden in talrijke fruitsoorten, groenten en granen (4).

De kennis over fyto-oestrogenen breidt zich geleidelijk aan uit en er worden regelmatig nieuwe soorten ontdekt. Hoewel sommige onderzoekers bezorgd zijn dat hoge doseringen van fyto-oestrogenen de hormonale balans in het lichaam zouden kunnen verstoren, associëren de meeste studies ze juist met voordelen voor de gezondheid.

Kortom: Fyto-oestrogenen zijn plantenstoffen die qua structuur lijken op het geslachtshormoon oestrogeen. Ze komen in het meeste plantaardige voedsel voor.

Zijn fyto-oestrogenen gezond of schadelijk?
De meeste onderzoeken geven aan dat fyto-oestrogenen gunstig werken op de gezondheid. Een paar studies suggereren echter dat een hoge inname van isoflavonen problemen kan geven onder bepaalde omstandigheden. In de twee paragrafen hieronder worden de mogelijke voordelen en nadelen van fyto-oestrogenen besproken.

Gezondheidsvoordelen

Verscheidene studies tonen aan dat supplementen met fyto-oestrogenen goed kunnen zijn voor de gezondheid.

  • Lagere bloeddruk: Resveratrol- en quercetinesupplementen kunnen bloeddrukverlagend werken (1112).
  • Verbeterde bloedsuikercontrole: Resveratrol, lignanen uit lijnzaad en isoflavonen uit soja kunnen zorgen voor betere bloedsuikercontrole (131415).
  • Lager risico op prostaatkanker: Een supplement met isoflavonen kan het risico op prostaatkanker verlagen, hoewel meer onderzoek nodig is deze conclusie hard te maken (16).
  • Lagere cholesterolwaardes: Suppletie met soja-isoflavonen kan de totale cholesterolwaarde en de waarde van ‘slecht’ LDL-cholesterol verlagen (17).
  • Minder ontsteking: Soja-isoflavonen en lignanen kunnen zorgen voor een verlaging van de ontstekingsmarker CRP bij postmenopauzale vrouwen die hoge CRP-waardes hebben (1819).

Geen van de hierboven genoemde studies meldde enige ernstige bijwerking bij de onderzochte supplementen.

Nadelige gezondheidseffecten

Sommige wetenschappers zijn bang dat een hoge inname van fyto-oestrogenen de normale hormoonbalans in het lichaam kan verstoren. Fyto-oestrogenen worden ook inderdaad aangemerkt als endocriene verstoorders, ofwel hormoonverstorende stoffen. Dit zijn stoffen die kunnen interfereren met het eigen hormonale systeem van het lichaam, vanaf een bepaalde mate van inname. Er is echter niet veel bewijs dat fyto-oestrogenen schadelijke effecten hebben op mensen (20). Volgens een aantal onderzoeken kan een hoge inname van isoflavonen uit op soja gebaseerde babyvoeding de schildklierfunctie verstoren, indien daarnaast het jodiumgehalte laag is (2122). Zij geven ook aan dat isoflavonen de schildklierfunctie kunnen remmen bij mensen die van zichzelf al een slechte schildklierwerking hebben, wat bekend staat als hypothyreoïdie (23). Toch constateren de meeste studies bij gezonde mensen geen significant verband tussen isoflavonen en de schildklierfunctie (2425). Momenteel is er ook in verband met andere veelvoorkomende fyto-oestrogenen geen duidelijk bewijs van nadelige gezondheidseffecten op mensen (26272829).

Kortom: Supplementen met fyto-oestrogenen lijken geen ernstige bijwerkingen te hebben. Maar er is wel enig bewijs dat een hoge dosis isoflavonen de schildklierfunctie kan onderdrukken bij kinderen met een laag jodiumgehalte.

Verzwakken fyto-oestrogenen de mannelijke vruchtbaarheid?
Als het gaat om de gezondheid van de man, is de grootste zorg van wetenschappers dat een overmatige blootstelling aan fyto-oestrogenen de mannelijke vruchtbaarheid zou kunnen verminderen. Een studie met jachtluipaarden wees uit dat een hoge inname van fyto-oestrogenen de mannelijke vruchtbaarheid aantastte (30). Wetenschappers wijzen er echter op dat fyto-oestrogenen waarschijnlijk andere effecten hebben op carnivoren, zoals jachtluipaarden, dan op omnivoren zoals mensen. Er is in feite ook geen duidelijk bewijs dat een hoge inname van fyto-oestrogenen verband zou houden met vruchtbaarheidsproblemen bij mensen (313233). De best onderzochte fyto-oestrogenen zijn soja-isoflavonen. Uit een analyse van 15 gecontroleerde studies bleek dat soja-isoflavonen, of ze nu in voeding of in supplementen zitten, de testosteronwaardes bij mannen niet veranderen (34). Verder bleek uit een twee maanden durend onderzoek dat inname van een supplement met 40 gram isoflavonen per dag niet zorgde voor aantasting van de zaadkwaliteit of de hoeveelheid sperma bij mannen (35). Een observationele studie op basis van zelfrapportage wees uit dat er geen verband was tussen op soja gebaseerde zuigelingenvoeding en de mannelijke vruchtbaarheid of puberteit, vergeleken met voeding op basis van koeienmelk (36). Niet alle studies zijn het hierover echter eens. Een ander onderzoek wees uit dat een hoge inname van soja, waarin veel isoflavonen zitten, verband hield met een lager aantal zaadcellen, maar de onderzoekers konden niet met zekerheid zeggen dat dit aan de isoflavonen lag (37). Even kort door de bocht kan gesteld worden dat het meeste bewijs aangeeft dat isoflavonen geen nadelig effect hebben op de mannelijke vruchtbaarheid. Hoewel een onderzoek met jachtluipaarden suggereert dat een hoge inname van fyto-oestrogenen de vruchtbaarheid kan aantasten, betekent dit niet dat dit ook opgaat voor mensen. Toch is er ook weinig bekend over de effecten van andere fyto-oestrogenen of over de inname van hoge doseringen van fyto-oestrogenen bij mensen. Er is dus nader onderzoek nodig.

Kortom: Isoflavonen, een veelvoorkomende groep fyto-oestrogenen, lijken geen vruchtbaarheidsproblemen te veroorzaken bij mannen.

Conclusie
Er is geen duidelijk bewijs dat fyto-oestrogenen, die in grote hoeveelheden voorkomen in plantaardige voeding, problemen veroorzaken bij gezonde mannen. In de meeste gevallen wegen de voordelen van het eten van deze voeding op tegen de mogelijke gezondheidsrisico’s (met toestemming vertaald).

Help anderen gezonder te worden:
Showing 14 comments
  • KeZa
    Beantwoorden

    Het eerst wat opkwam was JA maar na het lezen van je degelijke analyse Juglen ben ik er ook van overtuigd dat met mate het nog allemaal meevalt maar ik denk wel dat we willen afgaan van van niet GMO soja en het schijnt dat al 80% ervan GMO is?

    Op Dr. Axe lezen we: Avoid soy. We’ve all come to think of soy as a healthy alternative for protein and calcium. In fact, as a subsidized crop, soy has become so prevalent in so many foods that allergies are on the rise. It hides on labels as hydrolyzed vegetable protein, lecithin, starch and vegetable oil. Soy is a source of phytoestrogens. Because we are exposed to it so much in all of our foods (and health and beauty products), it’s becoming an endocrine disruptor (fermented soy has less detriments and more nutrients).
    https://draxe.com/endocrine-disruptors-how-to-avoid-excess-estrogen/

    —-
    Takeaways on Phytoestrogens

    As we’ve seen, phytoestrogens are not easily put into the healthy or unhealthy category. The truth of the matter is they can be beneficial in doses, particularly for women of menopausal age, but they also have adverse side effects, particularly for men.

    As endocrine disruptors, your best bet is to limit your intake overall and consult with your doctor before deciding to either add more phytoestrogens into your diet or cutting them out completely.

    One thing is for sure, however: You’re better off avoiding soy as your phytoestrogens source, instead opting for healthier, more nutritious options like essential oils and certain vegetables. The debate rages on in the research community, but if you keep these facts about phytoestrogens top of mind, you can optimize their benefits while limiting their negative side effects.
    https://draxe.com/phytoestrogens/

    • Juglen Zwaan
      Beantwoorden

      Ik heb gemengde gevoelens bij Dr. Axe. Ik heb geprobeerd om je linkjes aan te klikken, maar dan komt er telkens een popup dat ik mijn mailadres moet invullen om verder te gaan. Dat duidt erop dat deze site wel erg commercieel is. Hoe dan ook zijn die artikelen wat ouder. De meest recente inzichten laten toch zien dat fyto-oestrogenen minder schadelijk zijn dan gedacht en zelfs vele positieve eigenschappen hebben. Vele stoffen en voedingsmiddelen hebben positieve en negatieve kanten. Zo is het leven…

  • Mary
    Beantwoorden

    Ik dronk in de ménopause sojamelk tegen Opvliegers. Dat hielp bij mij super. Mijn gynaecoloog wees het af. Het zou de kans op borstkanker sterk vergroten. En ben gestopt. Hoe sta jij hier tegenover?

  • KeZa
    Beantwoorden

    Hoi Juglen, Nou Dr. Axe is een van de goede hoor. Hij is erin begonnen om zijn moeder te helpen die kanker had en zo is hij er echt ingedoken en ik heb hier geen last van linkjes hoor. Probeer eens NoScript. En als je deze linkjes even tot je neemt zal je zien dat hij het ook in het midden laat zoals jij hoor.

  • M. de Jager
    Beantwoorden

    Beste Juglen,
    Dank voor je artikel, weer erg informatief als altijd. Ik mis echter 1 ding als het gaat om dat fyto-oestrogenen voor borstvorming/borstgroei zouden kunnen zorgen bij mannen, omdat het lichaam ze herkent als vrouwelijke geslachtshormonen. Zou je hier misschien nog wat verder op in kunnen gaan? Alvast hartelijk dank en veel suc7 met alles wat je doet. Vr.gr. M. de Jager.

  • bert
    Beantwoorden

    Hey Juglen,

    Iets anders maar heeft er wel iets mee te maken.. ALs je vegtarische hamburgers bij de AH koopt dan staat op de verpakking dat ze gemaakt zijn van gerehydrateerde soya.. Ik heb begrepen dat dit soja is die zo de naam ook zegt weer met water natter gemaakt is !!

    Op de verpakking staat dat de burgers 5 minuten op een laag vuur warm gemaakt moet worden..

    Mijn vraag is,.. Is dit soja te bechouwen als rauw.. En moet je het echt doorbakken als met rauw vlees.. Niet vanwege bacterien maar vanwege betere vertering en misschien ook wel onschadelijk maken van stoffen die slecht voor de vertering zijn of een beschermingsfunctie van de plant zijn tegen vraat .

    Ik lees bij de hamburgers van “De vegetarische slager” dat die niet schrijven dat het gedehydrateerd soja is.. Is dat een anders verwerkte vorm van soja ?

    Meerder vragen in 1 maar wellicht vragen meer mensen zich dat af..

    ALs je dit wilt beantwoorden, bedankt.

    • Juglen Zwaan
      Beantwoorden

      Hoi, rauwe soja is niet eetbaar. Het zal hier zeker gaan om de bereidde variant. Echter zijn de burgers vaak voorzien van vele hulpstoffen en slechte vetten, waardoor ik het niet aanraad.

      • bert
        Beantwoorden

        Juglen,.. Er staat ook op de verpakking dat je het moet bakken…. Maar dat zegt dus niks… Daar is niks uit te concluderen..
        Die gegrilde hamburgers van Ah-merk zijn gewoon heel goed.. De ingredientenlijst is verder prima..
        Weet je wat er met het soya is gebeurd die de vegetarische slager gebruikt ??

  • p.de boer
    Beantwoorden

    in je opsomming ontbreekt m.i. de ‘witte’ composietvullingen. Een onderschatte vervuiler.

  • Brenda
    Beantwoorden

    Ik wil graag veganistisch gaan eten…ik drink ook geen koemelk meer…maar ik vind cappucino wel erg lekker.
    Kan ik wel bio- soja drinken als alternatief..of kun je dat als vrouw dan maar beter niet doen?
    Ik drink 2/ 3 bakjes cappucino per dag..
    En als vleesvervanger..is soja niet geschikt? Ik eet nu veel noten en peulvruchten af en toe..zoete aardappel,bruine rijst,boekweit…maar ik vind het een hele toer om aan mijn eiwitten/voedingsstoffen te komen als je alleen plantaardig eet.

    • Juglen Zwaan
      Beantwoorden

      Sojamelk vlokt vaak in de koffie. Ik zou eerder aan havermelk drinken, dat is ook wat romiger. Amandelmelk is ook een optie…

  • Evert
    Beantwoorden

    Ik heb mn twijfels hierbij. Ik ben momenteel natuurlijke en allopatische medicatie voor een goedaardige prostaatvergroting aan het onderzoeken. Natuurlijke middelen werken veelal met fyo-kestrogeen. Het blijkt dat ze eenzelfde werkzaam mechanisme hebben als allopatische: ze zorgen ervoor dat het overmatig aanwezige hormoon DHT in de prostaat (de actieve testosteron) verminderd wordt. Dit is behulpzaam voor het verkleinen vd prostaat. Maar keer op keer kom ik tegen dat bijwerkingen zijn dat mannen hun seksuele potentie erop achteruit gaat. Interessant hier is ook dat de plasmawaarde van testosteron onbeinvloed kunnen blikven lf zelfs verhoogd. Dit is echter irrelevant aangezien DHT de metabool werzame variant is van testosteron. Deze middelen worden ook gebruikt om kaalheid te bestrijden, wat door overmatige DHT (zie onderzoek creatine) veroorzaakt zou wodden. Stuk voor stuk aanwijzingen dat fyto-oestrogeen wel degelijk de mannelikke sexhormonen kan beinvloeden.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Begin met typen en druk op Enter om te zoeken